AzFakt

Xankəndi futbol stadionunda nə baş verir? - Mühəndis yoxluğu, fəhlələrə keyfiyyətsiz yemək...

Yüksək faiz, qanunsuz girov: “S Lombard”ı kim himayə edir?

“Azəraqrar”da qalmqal - “Nazirin komandiri” yeni direktora qarşı...

Məmurların adından “təcili” pul istəyirlər - DTX araşdırma aparır

Sabiq sədr Almaniyada tikinti biznesinə başlayıb - Şərikli bina tikir + FOTO

Məmməd Musayevlə əlbir olub 100 milyonu “yeyiblər” - Vəzifəli şəxslər həbs edildi

“Qardaşımla birgə 16 milyon vermişik” - Tale Heydərovun ifadəsi oxundu

Deputat Cavanşir Feyziyev Londonda milyonluq mülklər alıb - SİYAHI

Saleh Məmmədov 1 ilə 176 milyon manat artıq vəsait xərcləyib - RƏSMİ

Leysan Məmmədovun fəaliyyəti araşdırılacaq….- Milyonlar necə xərclənir?

“Azəraqrar”ın əsl rəhbəri kimdir? - Nazirin sabiq komandirinin maaşı 7 dəfə artırılıb?

Bizim iradəmizə qarşı çıxanın başı əziləcək - Azərbaycan Prezidenti

Maliyyə Nazirliyi AAYDA yoxlama aparır - Ciddi yeyintilər aşkarlanıb

Vensin Azərbaycana səfəri: Zəngəzur dəhlizinin müzakirələri yeni mərhələdə

Uyğurlar məyusdur, amma vəziyyət dəyişə bilər – “Forbes”


Tarix 06.10.22, 21:52	Font ölçüsü : - / +

ABŞ-ın â€œForbesâ€ jurnalında Ã‡ində uyğurlara qarşı aparılan soyqırımı siyasətinə beynəlxalq ictimaiyyətin reaksiyasından bəhs edən məqalə dərc olunub. â€œBeynəlxalq ictimaiyyət uyğurları məyus edir, lakin irəlidə dəyişikliklər baş verə bilərâ€ adlı məqalənin müəllifi hüquq müdafiəçisi, Soyqırımına Cavab Koalisiyasının həmtəsisçisi Evelina Oçabdır.

Novator.az saytı məqaləni ingiliscədən çevirərək oxucuların diqqətinə çatdırır.

2021-ci ildə ekspertlərin hazırladığı bir neçə hesabat Ã‡inin Sincan Uyğur Muxtar Rayonunda uyğurların soyqırımına məruz qaldığını təsdiqləyib.

Bunun ardınca bir neçə ölkənin parlamenti və ABŞ Dövlət Departamenti baş verənləri soyqırımı və ya soyqırımına cəhd kimi dəyərləndirib və problemin aradan qaldırılması üçün hərəkətə keçməyə çağırışlar edib.

Amma hələ ki, real bir tədbir görülməyib. 2022-ci ilin avqust ayının sonu BMT-nin insan haqları üzrə ali komissarı Sincan bölgəsində uyğurlara və digər müsəlman azlıqlara münasibətdə ciddi hüquq pozuntularına yol verildiyi barədə hesabat yayıb.

Hesabatda vurğulanıb ki, uyğurlara qarşı törədilən vəhşiliklər beynəlxalq cinayətlərlə, o cümlədən insanlığa qarşı cinayətlə eyniləşdirilə bilər.

Lakin bu hesabatdan sonra da Sincanda vəziyyətin dəyişdirilməsi üçün qətiyyətli addım atılmayıb. Ã‡in höküməti ittihamları rədd etməkdə və beynəlxalq qurumların hesabatlarına damğa vurmaqda davam edir.

Bununla belə vəziyyət nəhayət ki, dəyişə bilər. Artıq insan haqları üzrə ali komissarın avqustda təqdim etdiyi hesabatın BMT-də müzakirəyə çıxarılması məqsədilə bir neçə dövlətin iştirakı ilə qətnamə layihəsi hazırlanıb. Sentyabrın sonunda ABŞ layihəni BMT-yə təqdim edib.

Layihə uğur qazansa, ali komissarın hesabatı BMT-nin İnsan Hüquqları Şurasının növbəti toplantısında müzakirəyə çıxarılacaq.

Layihənin İnsan Hüquqları Şurasının 51-ci sessiyasının bitməsinə az qalmış, yəni bugünlərdə səsverməyə çıxarılması gözlənir. Layihənin keçməsi üçün sadə səs çoxluğu kifayət edir.

Ã‡inin nümayəndə heyəti ali komissarın hesabatının gələcəkdə İnsan Hüquqları Şurasında müzakirəyə çıxarılmasına imkan verməmək üçün layihənin qəbul olunmamasına çalışır, bu məqsədlə bəzi dövlətlərə təzyiqlər edir. Ã‡ünki Ã‡in bilir ki, gələcək müzakirələr uyğurların vəziyyətinin yaxşılaşdırılması istiqamətində fəal tədbirlərin görülməsinə, təsirli mexanizmlərin müəyyənləşdirilməsinə, insanlığa zidd hərəkətlərlə bağlı dəlil-sübutların toplanmasına, yeni-yeni qətnamələrin qəbul olunmasına yol açacaq.

Uyğurların soyqırımına məruz qalması üzrə dəlilləri toplamaq, qoruyub saxlamaq, sübutları beynəlxalq cinayətlər kontekstində təhlil etmək, bu istiqamətdə dövlətlərin, beynəlxalq qurumların atacağı addımları müəyyənləşdirmək üçün konkret mexanizmin yaradılması çox vacibdir. Belə bir mexanizm Sincan bölgəsinə getmədən də faktların əldə olunmasına yardım edə bilər.

Məsələn, BMT-nin Suriya üzrə yaratdığı Beynəlxalq Qərəzsiz və Müstəqil Mexanizm, Myanma üzrə yaratdığı Müstəqil İstintaq Mexanizmi həmin ölkələrə daxil olmadan sübutların toplanmasına şərait yarada bilib.

BMT-də heç bir müzakirənin aparılmaması və heç bir xüsusi mexanizmin yaradılmaması üçün Ã‡inin özünə əl qatacağı gözlənəndir. Onsuz da son illərdə BMT-də Ã‡in və Rusiya kimi dövlətlərin qurduğu maneələri aşmaq üçün dəridən-qabıqdan çıxmaq lazım gəlir.

Məsələn, BMT Təhlükəsizlik Şurasında Suriya ilə bağlı bütün tədbirlər Rusiya və Ã‡inin vetoları ilə əngəlləndiyindən qalan dövlətlər yalnız BMT Baş Assambleyasının gücündən istifadə edə bilib. Beynəlxalq Qərəzsiz və Müstəqil Mexanizmin yaradılması haqda qətnamə də Baş Assambleyada qəbul olunub.

Milli məhkəmələrin Beynəlxalq Qərəzsiz və Müstəqil Mexanizmin topladığı sübutlardan və universal yurisdiksiya prinsiplərindən yararlanmaqla günahkarları məsuliyyətə cəlb edə bilməsi üçün 12 ölkədə müstəntiqlərlə iş aparılır. Bu işi Beynəlxalq Qərəzsiz və Müstəqil Mexanizmin əməkdaşları aparırlar. Deməli, iradə olan yerdə həmişə çıxış yolu tapmaq olur.

Xəbərin oxunma sayı : 877