Dirijor Bərdia Kiyarəs Musiqili Teatrda İrem Derici reanimasiyaya yerləşdirildi Emin Ağalarov: “Mən prezidentə kömək etməyə layiq deyiləm” "Şəkilləri silmək üçün 100 min təklif etdilər" - Edanın eks sevgilisi
Axtar
 
  • / Maqazin / — 20 Sentyabr 2017

    Dirijor Bərdia Kiyarəs Musiqili Teatrda

  • / Maqazin / — 19 Sentyabr 2017

    İrem Derici reanimasiyaya yerləşdirildi

  • / Maqazin / — 16 Sentyabr 2017

    Emin Ağalarov: “Mən prezidentə kömək etməyə layiq deyiləm”

  • / Maqazin / — 14 Sentyabr 2017

    "Şəkilləri silmək üçün 100 min təklif etdilər" - Edanın eks sevgilisi

  • / Maqazin / — 12 Sentyabr 2017

    Müğənni Nüşabə Ələsgərli qəza törədib

  • / Maqazin / — 12 Sentyabr 2017

    Elza: “Bəziləriniz yerinizdə sayırsız, şükür edin ki, hələ də sizi sayırıq”

Şahbaz Xuduoğlundan uşaqlara oxumaq üçün təklif etdiyi 101 kitab – SİYAHI

Tarix 01.09.17, 20:21

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


"Qanun” Nəşrlər Evinin rəhbəri Şahbaz Xuduoğlu məktəblilər üçün oxunması vacib olan 101 adlıq siyahı tərtib edib. Həmin siyahını və naşirin bu siyahını nə üçün və hansı əsaslarla hazırladığı barədə fikirlərini təqdim edirik: 

Əziz dostlar!
Bu siyahını hazırlayarkən gördüm ki, 101 çox da böyük siyahı deyil. Əlavə etmək istədiyim xeyli əsər kənarda qaldı. İmkan olsa gələcəkdə 1000 əsərlik bir siyahı hazırlayaram.
Vasif Talıbovun oxunması vacib olan kitab siyahısı ilə tanış oldum. Təşəbbüsü çox bəyəndim. Mən də bir siyahı hazırladım. Bəlkə dövlət qurumları üçün faydalı oldu. İnanıram ki, valideynlər, məktəblilər özləri bu siyahıdan istifadə edəcəklər.

Məncə, uşağın kitabla ünsiyyəti o, dünyaya gəlməzdən öncə başlayır. Valideynlər mütləq bunu nəzərə almalıdır. Həyatının ilk günlərindən parça və karton kitablar onun əsas oyuncağı olmalıdır. Məktəbə gedəndə artıq oxumaq və yazmaqdan müəyyən anlayışı olmalıdır.

Məktəb, əslində, uşaqlara təhsil, tərbiyə, savad vermir, o sadəcə təhsilə sistemli yanaşma öyrədir. Savadı, biliyi hər uşaq özü qazanır.
Uşaqlar valideynlərin davamçısı yox, həm də təkrarçısıdır. Valideyn nə edirsə, uşaq da onu edir. Uşağın kitaba yaranan həvəsinin açarı valideyndədir. Gününü mobil telefonda, TV qarşısında keçirən valideynin "indiki uşaqların kitaba həvəsi yoxdur” deməsi riyakarlıqdır. İngilislərin bir sözü var: "Uşaqlarınızı tərbiyə etməyin, onlar onsuz da sizin kimi olacaq. Özünüzü tərbiyə edin”.

Uşaq valideynə baxan güzgüdür, uşağı tərbiyə etməkdən öncə gərək valideyn özünü tərbiyələndirsin.
Mən şərti olaraq məktəbliləri 4 yaş qrupuna böldüm: 7-9, 9-13, 13-15 və 15-17. Məsləhət bildiyim ədəbiyyatı oxuma ardıcıllığı ilə siyahıya düzmüşəm. Hətta kitabların həcmini belə nəzərə aldım. "HƏRB VƏ SÜLH”dən sonra "ATALAR VƏ OĞULLAR”, "ANNA KARENİNA”dan sonra "LƏYAQƏTLƏ YAŞAMAQ SƏNƏTİ”ni sıralamağım təsadüfi deyil.

7-9 yaşda
məktəblilərin az hissəsi sərbəst oxumağı bacarır. Yeni oxumağa başlayan balacaları ağır kitablarla yükləmək olmaz. Kitablar sadə və əyləncəli olmalıdır.

9-13 yaş 
arası daha iri həcmli kitablara üstünlük verilməlidir. Heyvanların həyatından bəhs edən mətnlər tədricən insanların yaşam tərzindən bəhs edənlərlə əvəzlənməlidir. Uşaqları hərəkətə gətirən, yaratmağa, yazmağa, işləməyə, öz bacarığını göstərməyə həvəsi artıran kitablar olmalıdır. Artıq onlar başa düşür ki, göydən 3 alma düşmür. Arzuladıqları hədiyyəni almaq üçün Santa Klausu gözləmək lazım deyil, yetər ki, əsaslı formada valideynə izah edəsən.

13-15 yaş
Bu yaşda artıq uşaq özünü tanımağa başlayır. Öz imkanlarını götür-qoy edir. Gələcək barədə düşünür. Yarış əzmindədir. Məsuliyyəti artıb. Dünya onun üçün daha yalnız evi və ətrafdakı yaxın dostları deyil, daha genişdir. Uğurlu insanların həyat hekayələri cazibəli görünür. Bəzən tez-tez xəyal qırıqlığına düşürlər. Tez küsürlər. Adekvat olmayan hərəkətlər edirlər. Daxillərində dibsiz bir gücü kəşf edirlər. İddiaları yüksəkdir, valideynlərində və yaxınlarında səhvlər aşkar edirlər.

15-17 yaş
Onları heç kim anlamaq istəmir. Bütün bəşəriyyət onlara qarşıdır. Buna baxmayaraq qələbə qazanmağa hazırdırlar. Bu vaxta qədər qorxmaz, məğlubedilməz valideyn zəif və bəzən hətta utandırıcıdır: geridə qalmışdılar – köhnə fikirli, köhnə dəbli, arxaik adamlardılar. Bu yaşda həyatlarında olan qəhrəmanlardan imtina edirlər, yenilərini axtarırlar. Elə birisini ki, məhz ona bənzəyə bilsin, onun kimi yaşasın. Hamıya sübut etməlidir ki, ən qoçaq, ən bacarıqlı məhz o özüdür.

Mənim təklif etdiyim ədəbiyyat siyahısında sadaladığım psixoloji vəziyyətlər nəzərə alınıb, üzləşdikləri baryerləri aşmağa bu kitablar yardım edəcək.
Bu yerdə BAĞÇADA ARTIQ GEC OLACAQ kitabının müəllifi Masaru İbukanın fikrini sizinlə paylaşıram: "Görkəmli şəxsiyyətlərin valideynləri onlara kitabları zorla verməyiblər, sadəcə uşaqlarını kitablarla əhatə ediblər”. Uşaqlarımızı yağ-bal içində deyil, çoxlu kitablar əhatəsində böyütməyə çalışaq.

7-9 yaş üçün kitablar
1. Nağıllar – Səməd Behrəngi 
2. Balacalar üçün sevimli xarici nağıllar.
3. Min bir gecə nağıllar – Dəniz səyyahı Sindibadın nağılı 
4. Sehrli nağıllar – Hans Andersen
5. Sehrli nağıllar – Qrim qardaşları
6. Sehrli nağıllar – Şarl Pero 
7. Matilda və digər hekayələri – Roald Dahl
8. Ata, ana, nənə, 8 uşaq və yük maşını – A.C.Vestli
9. Nənə və səkkiz uşaq meşədə – A.C.Vestli
10. Balaca və Karlson – Astrid Linqdren
11. Ailəsiz – Hektor Malo
12. Alisa möcüzələr diyarında – Luis Kerol
13. Qaraca qız və qorxulu nağıllar – Süleyman Sani Axundov
14. Koroğlu dastanı
15. Çox bilmək istəyənlər üçün ensiklopediya: NƏ, HARADA, NƏ ZAMAN?


9-13 yaş üçün kitablar

16. Pişik qız Minus – A.M.G. Şmit
17. Kiçik Prins – Antuan de Sent-Ekzüperi
18. Tom Soyyerin macəraları – Mark Tven
19. Heklberi Finnin macəraları – Mark Tven
20. Qulliverin səyahəti – Conatan Svift
21. Hekayələr – Edqar Allan Po
22. Hekayələr – Cek London
23. Hekayələr – O’Henri
24. Hekayələr – Anton Çexov
25. Kəlilə və Dimnə
26. Gündəlik – Anna Frank
27. Hekayələr – Səməd Behrəngi
28. Hekayələr – Cəlil Məmmədquluzadə
29. Hekayələr – Əbdürrəhimbəy Haqverdiyev
30. Harri Potter seriyası – C.K.Roulinq
31. Hobbit seriyası – R.Tolkien
32. Kozetta – Viktor Hüqo
33. Malular ailəsi – Corc Simenon
34. Olvier Tvist – Çarls Dikkens
35. Sual-cavaba dair böyük kitab: NƏ, NİYƏ, NƏ ÜÇÜN?

13-15 yaş üçün kitablar

36. Hophopnamə – M.Ə.Sabir 
37. Heyvanıstan – Corc Oruel
38. Qoca və dəniz – Ernest Heminquey
39. Saçlı – Süleyman Rəhimov
40. Dantenin yubleyi – Anar 
41. Səfillər – Viktor Hüqo
42. Yeniyetmə – Fyodor Dostoyevski
43. Şerlok Holms macəraları; Baskervillərin iti – Artur Konan Doyl
44. Alçaldılmış və təhqir edilmiş insanlar – Fyodor Dostoyevski
45. Qafqaz səfəri – Aleksandr Düma
46. Ovod – Etel Lilian Voyniç 
47. Hacı Murad – Lev Tolstoy
48. Torpağın bərəkəti – Knut Hamsun
49. Dəli Kür – İsmayıl Şıxlı
50. Qətl Günü – Yusif Səmədoğlu
51. Söyüdlü arx – İlyas Əfəndiyev
52. Kazaklar – Lev Tolstoy
53. Anna Karenina – Lev Tolstoy
54. Ləyaqətlə yaşamaq qabiliyyəti haqqında – Mişel Monten
55. Sevmək sənəti – Erix From
56. Dumanlı Təbriz – Məmməd Səid Ordubadi
57. Quyu – İsi Məlikzadə
58. Sofinin dünyası – Castin Qarder
59. Endhauzun sirri – Aqata Kristi
60. Dəyirman – Mövlud Süleymanlı
61. Gilənar ağacına dediklərim – Əkrəm Əylisli
62. Eşitdiklərim, oxuduqlarım, gördüklərim – Manaf Süleymanov
63. Ömür kitabı – Sabir Rüstəmxanlı
64. Yol – Məmməd Oruc
65. Yamacda nişanə – Sabir Əhmədov
66. Məqalat – Şəms Təbrizi
67. Kəmalüddövlə məktubları – M.F.Axundov 
68. Böyük uşaq ensiklopediyası: 5000 FAKT və HADİSƏ

15-17 yaş üçün kitablar

69. Hər şey səninlə başlar – Mümin Sekman
70. Gənc Verterin iztirabları – İohann Volfqanq Höte
71. Məsnəvidən hekayələr – Mövlana Cəlaləddin Rumi
72. Mənim həyatım – Mahatma Qandi
73. Dostları necə qazanmalı və insanlara necə təsir etməli – Deyl Karnegi
74. Siçanlar və Adamlar – Con Steynbek
75. Varlı ata, kasıb ata – Robert Kiyosaki, Şeron Lekter
76. Martin İden – Cek London
77. Çovdarlıqda uçurumdan qoruyan – Cerom Deyvid Selincer
78. Madam Bovari – Qustav Flober
79. Əsrimizin Siyavuşu – Məmməd Əmin Rəsulzadə
80. Qan içində – Yusif Vəzir Çəmənzəminli 
81. Ceyn Eyr – Şarlotta Bronte
82. Qürur və qərəz – Ceyn Ostin
83. Hərb və sülh – Lev Tolstoy
84. Atalar və oğullar – İvan Turgenev
85. Üç yoldaş – Erix Mariya Remark
86. Qafqazın 12 sirri – Əsəd bəy
87. Əli və Nino – Qurban Səid
88. Sözlər – Jan Pol Sartr
89. Siddihartha – Herman Hesse
90. Nağıllar diyarında – Knut Hamsun
91. Don Kixot – Migel de Servantes
92. Cenni Herhardt – Teodor Drayzer
93. Yeni Qahirə – Nəcib Məhfuz
94. Mahmud və Məryam – Elçin 
95. Maykl K.-nın həyatı və zəmanəsi – Con Maksvel Kutze
96. Yad – Kamyü 
97. Elcernon üçün çiçəklər – Daniel Kiz
98. Pereyra iddia edir – Antoni Tabbuki 
99. Tatar çölü – Dino Busatti
100. Üç mədəniyyət – Əhməd Ağaoğu
101. Yeni uşaq ensiklopediyası: 9000 HADİSƏ, FAKT, MƏQALƏ

Bakupost.az

 





Xəbərin oxunma sayı : 181

loading...

Maraqlı

Xəbərlər

ARXİV
Əlaqə | Haqqıımızda