| |
|
Xankəndi futbol stadionunda nə baş verir? - Mühəndis yoxluğu, fəhlələrə keyfiyyətsiz yemək...
Yüksək faiz, qanunsuz girov: “S Lombard”ı kim himayə edir?
“Azəraqrar”da qalmqal - “Nazirin komandiri” yeni direktora qarşı...
Məmurların adından “təcili” pul istəyirlər - DTX araşdırma aparır
Sabiq sədr Almaniyada tikinti biznesinə başlayıb - Şərikli bina tikir + FOTO
Məmməd Musayevlə əlbir olub 100 milyonu “yeyiblər” - Vəzifəli şəxslər həbs edildi
“Qardaşımla birgə 16 milyon vermişik” - Tale Heydərovun ifadəsi oxundu
Deputat Cavanşir Feyziyev Londonda milyonluq mülklər alıb - SİYAHI
Saleh Məmmədov 1 ilə 176 milyon manat artıq vəsait xərcləyib - RƏSMİ
Leysan Məmmədovun fəaliyyəti araşdırılacaq….- Milyonlar necə xərclənir?
“Azəraqrar”ın əsl rəhbəri kimdir? - Nazirin sabiq komandirinin maaşı 7 dəfə artırılıb?
Bizim iradəmizə qarşı çıxanın başı əziləcək - Azərbaycan Prezidenti
Maliyyə Nazirliyi AAYDA yoxlama aparır - Ciddi yeyintilər aşkarlanıb
Vensin Azərbaycana səfəri: Zəngəzur dəhlizinin müzakirələri yeni mərhələdə
Problemləri inkar edən Fransa Afrikanı itirdi: Növbədə “xarici ərazilərdir“ (TƏHLİL)
Tarix 19.05.24, 15:25 |
|
Bu gün Fransanın koloniyası olan Yeni Kaledoniyada baş verən etiraz aksiyalarının vətəndaş müharibəsi səviyyəsinə çatmasının səbəbi rəsmi Paris tərəfindən yerli əhalinin həddən artıq istismar edilməsidir.
Yeni Kaledoniya Fransadan 16 min kilometr aralıda-Sakit Okeanda Avstraliya materikinin yanında, 18,6 min kvadratkilometrlik əraziyə və 270 min əhaliyə malik adalar qrupudur. Bu adalar qrupu 1774-cü ildə dövrünün tanınmış səyyahı Ceyms Kuk tərəfindən kəşf olunub. Fransa 1853-cü ildə Yeni Kaledoniyanı özünün ərazisi elan edib. Zaman-zaman Yeni Kaledoniyada istismarçılığa qarşı etirazlar baş verib və bu səbəbdən də 1946-cı ildə Fransanın "xaricdəki ərazisiâ€, 1998-ci ildə isə "xüsusi statusu†olan "xaricdəki ərazisi†elan edilib. Adada Fransanın hərbi hissələri də yerləşir.
Yeni Kaledoniya faydalı qazıntılarla çox zəngindir. Burada tükənməz xrom, kobalt, molibden, mis, qızıl və nikel yataqları var. Yer kürəsində mövcud olan nikelin 11 faizi yeni Kaledoniyada yerləşir.
Bugünkü etirazların əsl səbəbi minlərlə miqrantın səs verməsi üçün Fransa Senatının konstitusiyaya düzəlişlər etməsi səbəb olub. Bu ilin aprel ayında Senat Yeni Kaledoniyada 10 ildən çox yaşayanlara seçki hüququ verdi ki, bu da qalan əhalinin etirazına səbəb oldu.
Rəsmi Paris 1980-cı illərdən başlayaraq fransızların adaya köçüb yaşaması üçün böyük imkanlar yaradıb. Onlar vergilərdən azad edilib, biznes üçün şərait yaradılıb və sair. Beləliklə 2023-cü ildə fransızların sayı yerli əhaliyə nisbətdə 60 faiz təşkil etdi. Qalan 40 faiz isə kanak adlanan yerli tayfalardan ibarətdir ki, onlar da işsizlik, sosial vəziyyətin ağırlığından əziyyət çəkirlər. Yeni Kaledoniyada münbit torpaqlar, şirkətlər, faydalı qazıntılar, daşınmaz əmlak, bir sözlə milli sərvətlərin 80 faizi fransızlara məxsusdur.
Yeni Kaledoniyaya daxil olan adalar Fransanın xam mal bazası hesab edilib. Fransa Yeni Kaledoniyadanı ağac, nikel, xrom, mis, Taiti-Polineziyadan subtropik meyvə, dəniz məhsulları, Qvianadan qızıl, qiymətli ağac növləri, şəkər çuğunduru, Martinka, Mayotta, Qvadelupa və Reynuon adalarını isə subtropik meyvə, kofe, dəniz məhsulları və digər xam mal bazası kimi istifadə edib. Bunların müqabilində isə yerli əhali işsizlik və yoxsulluqdan əziyyət çəkib.
Nəhayət, mayın 13-də yerli əhali etiraza qalxdı və əhalinin səsi eşidilmədi. Fransa hökuməti etirazlardan nəticə çıxarıb özünün hesab etdiyi adanın insanlarının problemini həll etmək əvəzinə başqa dövlətləri, o cümlədən Azərbaycanı ittiham etməyə başladı. Yeni Kaledoniyanın paytaxtı Numea şəhərindəki etirazçılar benzindoldurma məntəqələrini, böyük marketləri, inzibatı binaları yandırdılar.
"Le Fiqaro†qəzeti Yeni Kaledoniyada baş verənləri vətəndaş müharibəsinin başlanğıcı adlandırıb ki, bu da təsadüfi deyil. Məsələnin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, yandırılan və dağıdılan mağaza və müəssisələrin hamısı yerli əhaliyə yox, gəlmə fransızlara məxsusdur. Adada doğulub illərlə burada yaşayan yerli əhalinin bir parça çörək tapa bilmədiyi halda Fransadan gələnlər bütün milli sərvəti daşıyıb aparır. Əlbəttə ki, belə vəziyyətin sonu ancaq vətəndaş müharibəsinə gətirib çıxarar.
"Fransanın parçaları†(La France en miette) kitabının müəllifi, akademik Benjamin Morel yazıb ki, Kaledoniyada baş verənlər illərlə yığılıb qalan problemlərin rəsmi Paris tərəfindən inkar edilməsinin nəticəsidir: "Biz etiraf etməliyik ki, Yeni Kaledoniyanın problemlərini həll etmədik, onları dondurub saxladıq və daha təhlükəli vəziyyətə gəlib çıxmasını seyr etdikâ€. Akademik Fransa hökumətinin vaxtı ilə Yeni Kaledoniyada insanların səsvermə hüququndan məhrum etməsini yanlış hesab edir. Akademik nəzərə çatdırıb ki, bu etirazlar bütün koloniyalara yayılacaq, o cümlədən Korsikaya da təsir edəcək. Alim bildirib ki, problemləri inkar etmək həmişə təhlükəli tendensiya olub.
Fransa mətbuatı rəsmi Parisin Yeni Kaledoniyada baş verənlərə görə Rusiya və Azərbaycanı ittiham etməsini gülməli adlandıraraq qeyd edir ki, problemlər yenə də inkar edilir. Bu da vəziyyəti nəinki düzəltməyəcək, əksinə, etirazlar, Korsika və Qvianaya da yayılacaq.
Benjamin Morel vurğulayıb ki, problemlərin inkarı Fransa üçün Afrikanın itirilməsi ilə nəticələndi, növbədə "xüsusi statusu†olan "xarici ərazilərdirâ€.//Azertac.az
Xəbərin oxunma sayı : 712
Analiz
Xəbərlər
-
Ağdamın işğaldan azad olunmasından 6 il ötür
-
Qarakənd faciəsindən 35 il ötür
-
İnstaqramda bu gün nələr paylaşıldı? - FOTOLAR
-
FİFA prezidentliyi uğrunda üç nəfər yarışacaq - Namizədlər kimlərdir?
-
Sabunçuda dayandırılan tikinti yenidən aparılır? - VİDEO
-
İlhamə Abdullayeva işdən çıxarıldı - Yerinə sabiq nazir gəlir
-
Beynəlxalq axtarışda idi, Azərbaycana gətirildi - 445 min manatlıq mənimsəmə…
-
Putin, Tramp və Si Cinpin sülh bəyannaməsi qəbul etdilər - Təfərrüatlar
-
Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasında - Fotolar
-
Zelenski Makron və Mertslə görüşüb - Kiyevin ehtiyacları müzakirə olunub
-
İsmayıllıda 300 kiloqram iylənmiş at ətinin satışının qarşısı alındı - FOTO
-
Bu istiqamətdə hərəkət məhdudlaşdırılır - Sürücülərin nəzərinə!
-
Prezidentin sosial media hesablarında videoçarx paylaşıldı - VİDEO
-
Vəkil Orxan Kəngərli həbs edildi - Məhkəmədən qərar
-
Azərbaycanda müəllimlərin sayı azalıb - RƏQƏMLƏR
-
Müdafiə Nazirliyi məlumat yaydı - Təlim toplanışı başlayıb
-
Dünyanın ən çox qazanan futbolçuları onlardır - SİYAHI
-
Altı marşrutun hərəkəti alternativ küçələrlə təşkil edilir - AYNA
-
Prezidentlə xanımı Vyetnamda belə qarşılandı - VİDEO
-
Tanışının adına kredit götürdü, 647 manatı öz kartına köçürdü - 2 il 8 ay həbs cəzası
-
Badamdarda sürüşmə təhlükəsi - Sakinlərə çağırış
-
“Aİ-95” benzinin idxalı artıb: Yerli istehsal niyə yoxdur?
-
Neft-qaz kəmərləri və dəmir yollarına təhdid ssenarisi: Üç ölkədən birgə cavab
-
Qayınanasının qızıllarını oğurlayıb nişanlısına “İphone 17” aldı - Bakıda film kimi cinayət
-
Putin Krım körpüsünə hücumlardan danışdı - “Bu zərbələrə cavab verəcəyik...“
-
Anar Bayramov gəldi də nəsə dəyişmədi: İki aylıq şirkət TENDER UDUR...
-
Bakıda və bəzi yerlərdə külək güclənəcək - XƏBƏRDARLIQ
-
Sentyabrda Gürcüstandan 23 min 780 baş qoyun alınıb – Biri 177 manata
-
Prezident və birinci xanım Vyetnama rəsmi səfərə yollanıb - FOTOLAR
-
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank yeni məzənnəni açıqladı
-
XİN-də yüksək vəzifəyə təyinat - İbrahimova rəisi təyin olundu
-
Putin Tramp və Si ilə anlaşır, Zelenskinin müttəfiqləri zəifləyir - POLITICO
-
Bu müəllimlərin diqqətinə - Cəmi 5 gün vaxt verildi
-
“Kontakt Home”un baş direktoru məsuliyyətə cəlb olundu - Pişiyə görə
-
Abşeron xəstəxanasında tibbi geyim mübahisəsi: TƏBİB məsələyə aydınlıq gətirdi
-
Bu torpaqlar amnistiyaya düşə bilər - Siyahıda hansı ərazilər var?
-
Kiçik qrantlar 30 min manata qədər... - Sabah böyük müsabiqə elan olunur
-
Azərbaycandan qeyri-adi ixrac: Qazaxıstana dörd primat göndərilib
-
Beyləqanda YAP-ın yaradılmasının ildönümü qeyd olundu - Fotolar
-
Şençjendə tarixi sammit: Putin, Si Cinpin və Trampın üçtərəfli görüşü başa çatdı
-
“Azərbaycanla Vyetnam arasında ticarət dövriyyəsi 150 milyon dollardan artıq olub“ - İlham Əliyev
-
Tanınmış hüquqşünas hakim qarşısında - Namizəd Səfərova 8 il müddətinə həbs cəzası istənildi
-
Prezident İlham Əliyevin müsahibəsi:“Dost Vyetnama səfərimi səbirsizliklə gözləyirəm”
-
Xəzərsahili qanunsuz obyektlər söküləcək? - AÇIQLAMA
-
Təhsilə xərclənən milyardlar - Rəsmi rəqəmlər açıqlandı
-
Paşinyan tarix açıqladı - “Avropa İttifaqı ilə vizasız rejimə keçid realdır”
-
Bakı Dövlət Universitetinin rektorları - Məleykə Abbaszadə ilk qadın oldu
-
Yasamalda park üçün nəzərdə tutulan ərazidə yaşayış binaları tikiləcək? - VİDEO
-
“Ermənistanın 200-dən çox kütləvi məzarlığın yerini açıqlamasını gözləyirik“ - Hikmət Hacıyev
-
Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətində yeni şöbə yaradıldı - Müdir təyin edildi
-
Sumqayıtda məsciddə gecələyən qadının əri həbs olundu - TƏFƏRRÜAT
-
Nazir və Penitensiar Xidmətin yeni rəisi qalmaqallı müəssisəyə getdi - İLGİNC
-
Tramp Pekində nüvə silahı ilə bağlı rəqəmləri açıqladı: Çinə xəbərdarlıq etdi
-
Xankəndidə tarixi gün: Yenilənmiş stadionda ilk oyun
-
Gürcüstanda azərbaycanlı siyasətçi həbs edildi - Nədə ittiham olunur?
-
Məleykə Abbaszadə BDU-nun rektoru oldu - SƏRƏNCAM
-
Elçin Babayev vəzifəsindən azad olundu - SƏRƏNCAM
-
Tramp zalı 42 dəqiqədən sonra tərk etdi: Putinlə görüşün detalları
-
Vəkil Orxan Kəngərli saxlanıldı - Qanunsuz narkotik dövriyyəsində ittiham olunur
-
Qapıları bağlı, divarları tozlu: Respublika Perinatal Mərkəzinin aqibəti necə olacaq? - VİDEO
-
Mənzil satışı prosedurunda yeni güzəşt tətbiq olunacaq - VİDEO
-
Avtomobil idxalına tətbiq olunan vergiyə yenidən baxıla bilər - VİDEO
-
“Daxili işlərimizə müdaxilədən çəkinməyə çağırırıq...“ - Azərbaycan XİN
-
Bu şirkət tenderlərdə “zerkalnı” məbləğlər udur - SİYAHI
-
Su və Meliorasiya İnstitutunun strukturu təsdiqləndi - 435 ştat vahidi müəyyən edildi
-
Aqil Ələsgər Şimali Kiprdə Prezident və Baş nazirlə görüşlərdə iştirak etdi - FOTO
-
TƏBİB-in təcili yardım maşınları ilə bağlı tapşırığı: Bakıda sirenlər susmur
-
Sumqayıtda velosiped oğurluqlarının qarşısı alınıb - Həbslər var
-
Dövlət xidmətinin rayon şöbəsində insident - Həbs olunan var
-
İkinci əl avtomobillərin satışında mühüm dəyişiklik - Kimlərə şamil olunacaq?
-
Anbarlarda yer qalmadı, büdcə boşalır: Hindistanı çıxılmaz vəziyyətə salan “düyü bolluğu“
-
Dövlət Komitəsinin sədrinin müavinlərinin sayı artırılıb - FƏRMAN
-
Təhsil müəssisələri hələ də odun ilə qızdırılır? - FOTOFAKT
-
“Adlarını birinci görməyəndə stres keçirirlər” - Zahid Oruca söz atdı
-
Baş redaktor İnam Kərimova müraciət etdi - “Sizdən xahiş edirəm ki...“
-
Naxçıvana yanacaq tədarükü hardan həyata keçirilir? - SOCAR açıqladı
-
Azərbaycanda kuryerlər vergiyə cəlb olunacaqlar - Parlament ilk oxunuşda qəbul etdi
-
Taksi sürücülərinin vergi ödəmə qaydası dəyişdirilir - Artacaq, yoxsa azalacaq?
-
Biləcəridəki Dəmiryol Xəstəxanası sökülür - VİDEO
-
Azərbaycanda evini kirayəyə verənlərlə bağlı yenilik: Vergi qaydaları dəyişir
-
TRİPP layihəsi nə vaxt tamamlanacaq? - Nazir detalları açıqladı
-
Qələbə dairəsində hərəkətdə dəyişiklik edildi - VİDEO
-
Azərbaycanda pensiya və sosial yardım alanların sayı AÇIQLANDI
-
MDB-nin subay prezidenti - Maya Sandu “Persona”da
-
Dünyanı qorxudan xəbərdarlıq - Hökumətlərə çağırış edildi
-
İşsiz qalıb, pensiyasını da bərpa edə bilmir - “3 aydır həkimlərdəyəm”
-
“Möhürü də var, apostil də olunub, amma universitetdən cavab gəlir ki, belə tələbəmiz yoxdur” - Şikayət
-
ABŞ-ın Küveytdəki bazasına zərbələr endirilib - SEPAH
-
Ramiz Mehdiyev ona verilən cəzadan narazıdır - Şikayət edib
-
Mərdəkan qəsəbəsində yataqxana binası yandı - VİDEO
-
Ailəsindən ayrılan kişinin başqa qadınla meyitinin tapılmasının yeni təfərrüatı - Video
-
Britaniyadan Ukraynaya hərbi yardım - “Gripen“ qırıcıları ilə bağlı da razılaşma var
-
Yeni rüsum Gürcüstandan gətirilən avtomobillərin qiymətinə təsir edəcək? - VİDEO
-
Avtobus sürücülərinin qayda pozmasına görə hansı tədbir görülür? - VİDEO
-
8 Noyabr prospekti 2 həftədir təmirdədir... - “Nə var üstünü örtməyə?”+Video
-
“Mançester Siti” Holanı satmağa hazırlaşır - 175 milyon avro tələb edcək
-
Bu cihaz olmadığından özəl xəstənalara üz tuturlar - VİDEO
-
Anna Akopyan tıxacda qaldı -Qadın sürücüləri etiraza çağırdı
-
Kolbasa və sosiska alarkən diqqətli olun: Bu əlamətlər təhlükədən xəbər verir
-
ƏDV güzəşti uzadılır - çörək və ərzaq ucuzlaşacaqmı?
-
Prokuror məşhur iş adamlarına cəza istəyəcək - 800 min manatlıq mənimsəmə
-
“Meridian Luks“, “Vegas City Hall“, “Sarı Gəlin“ şadlıq saraylarında nöqsanlar - Camış əti, saxta kürü...
-
Hərbçilərin həyat yoldaşlarına minimum əməkhaqqı verilə bilər - Yenilik
-
Etibar Pirverdiyevin adı keçən prosesin qapalı keçirilməsi tələb olundu - QALMAQAL
-
Azərbaycanda iki sosial müavinət artırılır - Yeni məbləğ
-
Binəqədidə 23 yaşlı qadın qətlə yetirildi - Ögey qardaşı saxlanıldı
-
“İran Vaşinqtona hücum etsə, ABŞ görünməmiş cavab zərbəsi endirəcək“ - Tramp
-
Azərbaycanda orta aylıq maaş 1173 manata çatıb - Bəs vətəndaş niyə bahalıqdan şikayətlənir?
-
Bakıdakı insidentin təfərrüatı: Sevgilisini başqa qadınla tutubmuş - VİDEO
-
“Təcili Çatdırılma Problemi Bildirişi” başlıqlı saxta mesajlar göndərirlər - XƏBƏRDARLIQ
-
“Azərbaycan Restaurants“ audit tələbini yerinə yetirmədi - Cərimə olundu
-
Mariam Kvrivişvili İlham Əliyevin qəbulunda - FOTOLAR
-
Bakıda ilin ən uzun gecəsi olacaq - Tarix açıqlandı
-
Prezident Almaniyanın XİN rəhbərini qəbul etdi - Fotolar
-
Yol-nəqliyyat hadisələri ən çox hansı günlərdə baş verir? - Rəsmi məlumat
-
Azərbaycanda saatlıq əməkhaqqı sistemi: yeni qanunda nə deyilir?
-
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank yeni məzənnəni açıqladı
-
İran ABŞ-də “çirkli bomba” partlatmağa hazırlaşır - CNN
-
Eşitmə məhdudiyyətli məktəbli müdir otağına girib seyfi boşaltdı - Cəza verildi
-
Bu şəxslərə 70 milyonluq dəstək: 600 mənzil və avtomobillər
TOP 10
ARXİV






