| |
|
Deputat Cavanşir Feyziyev Londonda milyonluq mülklər alıb - SİYAHI
Saleh Məmmədov 1 ilə 176 milyon manat artıq vəsait xərcləyib - RƏSMİ
Leysan Məmmədovun fəaliyyəti araşdırılacaq….- Milyonlar necə xərclənir?
“Azəraqrar”ın əsl rəhbəri kimdir? - Nazirin sabiq komandirinin maaşı 7 dəfə artırılıb?
Bizim iradəmizə qarşı çıxanın başı əziləcək - Azərbaycan Prezidenti
Maliyyə Nazirliyi AAYDA yoxlama aparır - Ciddi yeyintilər aşkarlanıb
Vensin Azərbaycana səfəri: Zəngəzur dəhlizinin müzakirələri yeni mərhələdə
Sovet təhsil elitası və cavabsız qalan suallar:Rektor 6 il sonra universitetə necə daxil olub?
Binəqədi rayonunda neft buruqları ərazisində daha bir qanunsuz tikinti - FOTO/VİDEO
Anar Əlizadə-Mübariz Mənsimov qarşıdurması - Kompromat savaşı yenidən başlayıb
Sahib Məmmədovun “mənbə” axtarışı qalmaqal yaratdı - İşçilərin otağından dinləyici qurğu tapılıb
Eyyubov və digər vəzifəli şəxslərin əməlləri açıqlandı - Baş Prokurorluq məlumat yaydı
“Bravo”nun sönükən fəaliyyəti - Marketlər şəbəkəsinin rəqabətə davamlılığı niyə hər gün zəifləyir?
Belarusluları etiraz etməyə nə vadar edir? – “Bütün günahlar Putindədir“
Tarix 28.08.20, 12:31 |
|
Nina Xruşşova
“Project Syndicate”, 25.08.2020
Aleksandr Lukaşenko 9 Avqust prezident seçkilərində saxtakarlıqla səslərin 80%-ini qazandığını iddia etdikdən sonra Belarusu böyük etirazlar bürüyüb. Ölkənin gələcəyi indi Rusiya prezidenti Vladimir Putindən asılı ola bilər.
Lukaşenko 1994-cü ildən bəri xalqın dəstəyi olmadan Belarusu idarə edir, hətta “Batka” (“Ata”) ləqəbi qazanıb. Ancaq son həftələrdə, fabrik işçiləri, həkimlər və jurnalistlər daxil olmaqla, bütün təbəqələrdən qəzəblənmiş vətəndaşlar nümayişlər və tətillər keçirir; gənc qadınlar birdən-birə müxalifətin üzvünə çevriliblər.
Əksəriyyətin qalib saydığı keçmiş müəllim Svetlana Tixanovskaya etiraz aksiyalarını özü təşkil etmir, lakin onun qətiyyəti geniş narazılığı yönləndirir.
Lukaşenkonun hakimiyyəti dövründə sabit olan Belarus Avropa ilə keçmiş Sovet İttifaqı arasında qalmış sehirli diyar kimi görünürdü. Ölkə Avropa İttifaqının 3 üzv dövləti ilə (Latviya, Litva və Polşa) həmsərhəddir, paytaxtı Minskdə təmiz küçələr və rahat kafelər var. Dükançılar hələ də Stalinin bürünc heykəllərini, çəkic-oraqla bəzədilmiş və üzərində “Yaşasın SSRİ” yazılmış fincanlar satırlar.
Keçən ay Nyu-Yorkdan Moskvaya gedərkən, yolüstü Minskdə oldum. Tixanovskayanın əri Sergey Tixanovski, milyoner və keçmiş “Belqazprombank”ın rəhbəri, rəy sorğularında ən yaxşı namizəd olmuş Viktor Babariko da daxil olmaqla, siyasi fiqurların həbsi barədə narazılıqlar var idi. Ancaq bir çox müşahidəçi dinc və itaətkar – bəzən öz hüquqlarını nümayiş etdirmək üçün işıqforda dayanan – belarusların kütləvi şəkildə etiraz etməyəcəyini düşünürdü.
2015-ci ildə ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı Svetlana Aleksiyeviç mənə dedi: “Tixanovski və Babariko zərərsizləşdirildikdən sonra “Batka” hakimiyyətdə qalacaq”.
Aleksiyeviç indi küçələrə çıxan həmvətənlərini “tanımadığını” söyləyir. Bəs onları motivasiya edən nədir?
1994-cü ildə Lukaşenkonun seçilməsi qərbyönümlü, bazar iqtisadiyyatı tərəfdarı hökumətlərin qısa zamanda hakimiyyəti möhkəmləndirdiyi Mərkəzi və Şərqi Avropada hakim olan liberal tendensiyanı azaldıb. Lukaşenko əvvəlcə ölkəyə avtokrat-sosial-populist kimi rəhbərlik edib, dövlət üçün işləyən və özəl mülkiyyətdən qorxan sıravi sovet düşüncəli vətəndaşlara arxalanıb. Ancaq onun hakimiyyəti getdikcə bürokratik hala gəlib, sərvət paylanmasına məsul olan müasir peşəkar menecerlər qeyri-peşəkar prezidentlə çalışıblar.
Nəticədə, Rusiyadan fərqli olaraq, Belarusda az sayda oliqarx var və özəl kapital dövlət bürokratiyasına tabedir. Bu tənzimləmə mədəni və ideoloji köklərə malikdir. Lukaşenko sərmayəni sənaye, əkinçilik, infrastruktur və sosial proqramlara xərcləyib. Belarus (Sovet İttifaqı dağılanadək heç vaxt müstəqil pkə kimi mövcud olmayıb) həm Qərbdən, həm də Rusiyadan müstəqil qalmaq üçün möhkəm rəhbərliyə ehtiyacı olan gənc bir dövlət idi.
Son vaxtlara qədər belarusların əksəriyyəti iqtisadi cəhətdən təhlükəsiz sayılıb: ölkə zəngin deyildi, lakin yoxsulluq yoxudu. Lakin iqtisadi təhlükəsizlik əsas hüquq və azadlıqların hesabına başa gəlib. Üstəlik, iqtisadiyyatın ləngiməsi və bərabərsizliyin artması ilə hətta Lukaşenkonun siyasi bazası da onun zülmkar hakimiyyətindən getdikcə uzaqlaşıb. Lukaşenkonun bir vaxtlar “yırtıcı özəlləşdirmədən” qurtardığı fabrik və zavodlarda baş verən çoxsaylı tətillər əksər vətəndaşların azad seçkiləri dəstəkləməyə hazır olduğunu göstərir.
Seçkidən sonrakı çıxışlarında Lukaşenko Qərbin sakitliyi və sabitliyi təhlükəyə atdığını iddia edib. Bu iddialar etirazları vəhşicəsinə yatırmaqla birləşdirməsəydi, işləyə bilərdi.
Ancaq Belarusda baş verən hadisələri, Lukaşenkonun təkid etdiyi kimi, postsovet “rəngli inqilab”ıtək qəbul etmək səhvdir. Nümayişçilərin bir çoxu keçmiş Sovet İttifaqında bəlkə də ən ifrat Qərb həyat tərzi keçirir və paternalizmin sabitlik deyil, daha çox durğunluq demək olduğunu və şəxsi hədəflərinə çatmağa mane olduğunu qanırlar. Lukaşenko rejimi beləliklə, fərdiyyətçiliyə və seçim azadlığına əsaslanan dəyər sistemi ilə mübarizə aparır.
Lukaşenko vaxtında istefa etsəydi, sinqapurlu Li Kuan Yu kimi bir şəxsiyyətə çevrilə bilərdi. Əlbəttə, Lukaşenko Qərbi müxalifəti idarə etməkdə günahlandırıb, seçki nəticəsi açıqlandıqdan sonra Tixanovskayanın Litvaya qaçdığına işarə edib. Söz düşmüşkən, Aİ seçkiləri “nə azad, nə də ədalətli” olaraq səciyyələndirib və nəticəni tanımaqdan imtina edib. Aİ seçki saxtakarlığı və zorakılıqdan məsul olan Belarus rəsmilərinə qarşı fərdi sanksiyalar tətbiq etməyə başlayıb və müxalifətə maddi yardım təklif edib.
Bir çoxları Belarusun Qərblə Rusiya arasında ikili seçimlə üzləşdiyini iddia edir, baxmayaraq ki, etirazçılar bu iddianı irəli sürməyiblər. Kreml Lukaşenkonu qələbə münasibətilə təbrik edib, amma səssiz qalsa bilərdi.
Belarus “Batka”sı Rusiya üçün getdikcə daha çətin bir iqtisadi və siyasi ortağa çevrilir, bu da Putinin açıq şəkildə müdaxilə etmək istəməməsini izah edir. Ancaq Putin Lukaşenkoya ehtiyatla dəstək vermək əvəzinə, Qərb kimi, daha strateji davranmalı idi. Lukaşenko hakimiyyətə yapışmağı bacarsa da, legitimliyini itirib, çünki belaruslar rejimin etirazları boğması, döyülmələri, işgəncə verməni və hətta qətli unutmayacaqlar.
Kremlin susqunluğunu da unutmayacaqlar. Hər yeni etiraz günü Rusiyanın Belarusdakı uzunmüddətli maraqlarına qarşı işləyir və Kremlə qarşı inamsızlıq, düşmənçilik artır. Putin Belarus cəmiyyəti ilə açıq şəkildə həmrəyliyini ifadə etməlidir, çünki xalqın xoşməramı Lukaşenko rejimindən daha vacibdir.
İndi belə bir addım Qərbin Belarusu Kremlin orbitindən uzaqlaşdırmaq fürsətini azaldır. Belaruslar bu şansı qazanarsa, günahı yalnız Putinin özündə olacaq.
Tərcümə: Strateq.az
Xəbərin oxunma sayı : 9526
Analiz
Xəbərlər
-
Sel və daşqın təhlükəli ərazilərdən uzaq durun! - FHN əhaliyə müraciət etdi
-
Hökməli kəndində göl daşıb, evləri su basıb - VİDEO
-
“İranın təkliflərinin böyük hissəsi qəbul edilib“ - Maliki
-
Cəlilabad icra hakimiyyətinin göndərdiyi qurban əti köhnə olub? - Açıqlama
-
Əlilliyin müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı yeni qaydalar tətbiq olunacaq - VİDEO
-
Son altı ildə nikah və boşanmaların sayı necə dəyişib? - HESABAT
-
Abşeronda yağış və dolu bir sıra fəsadlar törədib - VİDEO
-
Balıq bazarında qıtlıq - Daha da bahalaşacaq? + VİDEO
-
“Müstəqillik böyük nemətdir, böyük nailiyyətdir” - İlham Əliyev
-
ABŞ və İran razılığa gəlib, Trampın yekun təsdiqi gözlənilir - “Axios”
-
Bakıda və rayonlarda külək güclənəcək - XƏBƏRDARLIQ
-
Xətai rayonunda bir mərtəbə əvəzinə, iki-üç mərtəbəli tikinti apardılar - VİDEO
-
Azərbaycanda bunun cinayət olduğunu deyib - Ağlagəlməz fırıldağa əl atdı
-
Dünyada yeni trend: “Səssiz məzuniyyət“ nədir?
-
Prezident Xankəndidə Zəfər parkında - FOTOLAR
-
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin gəncəli qurucuları - VİDEO
-
Lavrov Paşinyanın bəyanatına reaksiya verdi - “Qoy bunu təmin etsin...“
-
Prezident Xankəndidə açılışlarda iştirak etdi - FOTOLAR
-
Yağış yağacaq, şimşək çaxacaq - Sabahın havası
-
Azərbaycan ərazisindən keçməklə Ermənistana növbəti yük göndərildi – Fotolar
-
Prezident Xocalıda hərbçilərin evlərindəki şəraitlə tanış oldu - Fotolar
-
“Niva” ilə çayda qalmışdılar, belə xilas edildilər - VİDEO
-
Ötən il 46 qadın insan alverinin qurbanı olub - HESABAT
-
Prezident Şuşaya getdi -Sakinlərlə görüşdü
-
“Hamı qaldı, ABŞ getdi” - ABŞ səfirliyi Kiyevi tərk edib?
-
Yeni “abituriyent tələsi“: Balları artırmaq adı ilə valideynləri necə aldadırlar?
-
Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun açılış bu tarixdədir - Rəsmilərin iştirakı gözlənilir
-
“Putin döyüş meydanında geri çəkilir” - Britaniya kəşfiyyatı Rusiyanın itkilərini açıqladı
-
Yerüstü piyada keçidinin lifti iki ildir işləmir - ŞİKAYƏT/VİDEO
-
86 nəfər Gürcüstandan deportasiya edildi - Azərbaycanlılar da var
-
Məmmədli kəndində yüzə yaxın ev suyun içində - VİDEO
-
ABŞ İranda hərbi obyektə zərbə endirdi – “Reuters”
-
Tovuzda meyvə bağları və tərəvəz sahələri yararsız hala düşdü -VİDEO
-
Prezidentin sosial şəbəkə hesablarında paylaşım - Müstəqillik Günü ilə bağlı
-
ABŞ Azərbaycanla əməkdaşlığı möhkəmləndirməkdə maraqlıdır - Rubio
-
Kürdəxani-Zabrat yolunda təhlükə - Sakinlər yolu çətinliklə keçirlər
-
Mehriban Əliyeva Müstəqillik Günü ilə bağlı - Paylaşım etdi
-
Dağ kəndlərinə gedən yol aylardır keçilməz vəziyyətdə - VİDEO
-
Azərbaycanda Müstəqillik Günü qeyd olunur - AXC-nin yaranmasından 108 il ötür
-
Məşhurlar instaqramda bunları paylaşdılar - FOTOLAR
-
Əli Nağıyev MDB üzrə həmkarları ilə bir arada: Yeni əməkdaşlıq formatları barədə razılaşma
-
Prezidentin sosial şəbəkə hesablarında Müstəqillik Günü ilə bağlı paylaşım - FOTO
-
Toral Bayramov “Bursaspor”da ən ödənişli oyunçulardan biri olacaq - MƏBLƏĞ
-
“Ermənistan Avropa İttifaqına qoşulsa, Rusiya qazının verilişi dayandırılacaq” - Zaxarova
-
Azərbaycanlı hücumçuya Acun Ilıcalının klubundan təklif gəlib - FOTO
-
Zelenski İlham Əliyevə təşəkkür etdi - Humanitar yardıma görə
-
Süni intellekt reytinqi açıqlandı - Azərbaycan neçəncidir?
-
Polislərin əlbəyaxa döyüş üzrə respublika çempionatına yekun vuruldu - Video
-
Elm adamlarından qorxudan ssenari: Dünya əhalisinin yarısı 2064-ə qədər yox olacaq
-
İspaniyanın keçmiş Baş nazirinin gizli seyfi aşkarlandı - FOTO
-
Mənzil aldı, 22 kvadratmetr itirdi: “SAS EkoPark“ şirkətindən şikayət (VİDEO)
-
“Peterburq manyakı” müharibədən qaçıb - 25 il həbsə məhkum edilmişdi
-
Cahangir Əsgərov yeni səhmlərin hamısını aldı - Payı artdı
-
İran yeni planını açıqladı: Bu dəfə fərqli olacaq
-
Polis Astarada əməliyyat keçirdi - ANBAAN GÖRÜNTÜLƏR
-
Bu ərazidə müvəqqəti alternativ yol salınır - VİDEO
-
Yollarda görünüş 1000 metrədək məhdudlaşacaq - Xəbərdarlıq
-
Pul xoşbəxtlik gətirirmi? - Bill Qeytsdən gözlənilməz etiraf
-
Bakıda məşhur bazar bağlandı: “Binə” və “Sədərək” isə…
-
SEPAH-dan xəbərdarlıq: Cəbhə xətti düşmən üçün qəbiristanlığa çeviriləcək
-
Hindistan və Yunanıstan Prezidentlərindən İlham Əliyevə - Təbrik
-
Bayram günü kabab bişirmək istədilər - Başlarına iş gəldi
-
Zirədə 122 saylı məktəb niyə bağlandı? - Rəsmi AÇIQLAMA
-
Polşa ilə Britaniya arasında yeni saziş Rusiya təhdidinə qarşı yönələcək - Tusk
-
“Ermənistan qardaş ölkədir, qardaş olub və qalacaq“ - Peskov
-
Hoteldə qadınların qızıllarını ələ keçirən inzibatçı - Həbs olundu
-
ABŞ-la Azərbaycan arasında güclü tərəfdaşlığı yüksək qiymətləndiririk - Səfirlik
-
Qusarda polis əməliyyat keçirdi - Silahlı şəxsi zərərsizləşdirdi
-
İran və ABŞ hələ ki, Hörmüz boğazının açılması ilə bağlı razılığa gəlməyib - Əli Baqeri
-
Bakı nefti qəfildən kəskin ucuzlaşdı - Qiymətlər son həddə düşdü
-
Zelenski daha 2-3 illik müharibəyə hazırlaşmağı tapşırıb - “The Economist”
-
ABŞ İranda zərbələr üçün potensial hədəflərin yeni siyahısını hazırlayıb - KİV
-
Qurbanlıqları bu ünvanlardan ala bilərsiniz - SİYAHI
-
Paraplanla ölkəyə 47 kq narkotik gətirənlər saxlanılıblar - VİDEO
-
Evdən 42 min manatlıq oğurluq edən iki nəfər saxlanıldı - Hacıqabulda
-
“Dünyada təxminən 800 milyon insan ifrat yoxsulluq şəraitində yaşayır“ - Quterreş
-
Allahşükür Paşazadə: Həcdə olan zəvvarlar ziyarətlərini tamamlayıb
-
Respublikaçılar Trampı İranla tələsik sazişdən çəkindirməyə çalışırlar - “Politico”
-
“Turan Tovuz“un futbolçusu DÇ-2026-ya gedir - Premyer Liqada ilk
-
Zərdabda yağan leysan yağışları ciddi fəsadlar törədib - VİDEO
-
Ceyhun Bayramov Çinin xarici işlər naziri ilə görüşüb - Nyu-Yorkda
-
Azərbaycanda bayram namazı qılındı - VİDEO
-
Mehriban Əliyeva Qurban bayramı münasibətilə paylaşım edib - FOTO
-
Bəzi cərimələrə görə bal ləğv edilir? - VİDEO
-
Azərbaycanda Qurban bayramı qeyd olunur
-
Könül Kərimova ən çox buna pul xərcləyir - VİDEO
-
Prezidentin gəlini xeyriyyə tədbirində - FOTOLAR
-
Bakıda işıq dirəklərinin metal hissələrini oğurlayan şəxs saxlanıldı - Video
-
Xarici dil fənnindən yazılacaq esse hansı meyarlarla qiymətləndiriləcək? - VİDEO
-
Prezident azərbaycanlıların Qurban bayramını təbrik etdi - FOTO
-
Əli Əsədov Mixail Mişustinlə telefonda danışdı - Açıqlama
-
Mahmud Abbas İlham Əliyevə məktub ünvanlayıb - Azərbaycanın mövqeyini yüksək qiymətləndirir
-
Azərbaycanda istehsal olunan mallar Ermənistana ixrac olundu - FOTO
-
Ərdoğan və Pezeşkian telefonda danışdılar - Bölgədəki vəziyyət müzakirə edilib
-
“Sabah qorunası nə isə qalmayacaq” - Ciorcia Meloni
-
Xaricdə ali təhsil almış şəxslərin peşə tanınması imtahanı keçiriləcək - Bu tarxidə
-
Azərbaycan və İran hər zaman bir-birinin yanındadır - İlham Əliyev
-
Bu il neftin orta qiyməti 93 dollara çatacaq - Proqnoz
-
Prezidentin qızları şəhid Ülfət Babazadənin evində - Fotolar
-
Məsud Pezeşkian İlham Əliyevə təşəkkür etdi - Göstərilən humanitar yardımlara görə
-
Azərbaycanda 14 il əvvəlki qətlin üstü açıldı - Qadın həbs edildi
-
Buraxılış imtahanında 4 nəfər maksimum nəticə göstərib - ADLAR
-
Makron İlham Əliyevi təbrik edib - Müstəqillik Günü münasibətilə
-
Hərbi biletinə görə Şəkiyə getdi, atasını boğub öldürdü - Dəhşətli cinayətin TƏFƏRRÜATI
-
Prezident daha bir Dövlət Proqramını təsdiqlədi - 3 illik
-
Yaponiyada 50 min insan həlak ola bilər: Dağıdıcı sunamiyə hazırlıq gedir
-
Donald Tramp İlham Əliyevi təbrik edib - Müstəqillik Günü münasibətilə
-
Prezident bir sıra məhkəmələrə sədr təyin edib - ADLARI
-
26 apreldə keçirilmiş imtahanların nəticələri AÇIQLANDI
-
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank 6 günlük məzənnəni açıqladı
-
Prezident Azərbaycan xalqını təbrik etdi - Qurban bayramı münasibətilə
-
İki yeni direktor təyin olundu - Foto + DOSYELƏR
-
Bakıya diametri 4 mm olan dolu düşdü - RƏSMİ
-
Azərbaycanda ən yaşlı seçicilər onlardır - 106 və 136 yaşları var
-
“PAŞA Bank”ın Müşahidə Şurasına yeni sədr təyin olunub - DOSYE
-
Beyləqanda məktəblilərlə maarifləndirici görüş - FOTOLAR
-
“Körfəz ölkələri artıq ABŞ bazaları üçün sipər olmayacaq“ - Xamenei
-
Azay Möhnətov niyə cəzalandırırlr? - “AF Hotel” yandı, “Eurohome” bağlandı...
-
Hərraca çıxarılan oteli bir ildir alan yoxdur - Qiyməti 7,8 milyondan 5,9 milyona düşüb
-
Deputat “arvad“ sözünə qarşı çıxdı - “Konstitusiyadan da çıxarılsın“
TOP 10
ARXİV






