| |
|
Vensin Azərbaycana səfəri: Zəngəzur dəhlizinin müzakirələri yeni mərhələdə
Sovet təhsil elitası və cavabsız qalan suallar:Rektor 6 il sonra universitetə necə daxil olub?
Binəqədi rayonunda neft buruqları ərazisində daha bir qanunsuz tikinti - FOTO/VİDEO
Anar Əlizadə-Mübariz Mənsimov qarşıdurması - Kompromat savaşı yenidən başlayıb
Sahib Məmmədovun “mənbə” axtarışı qalmaqal yaratdı - İşçilərin otağından dinləyici qurğu tapılıb
Eyyubov və digər vəzifəli şəxslərin əməlləri açıqlandı - Baş Prokurorluq məlumat yaydı
“Bravo”nun sönükən fəaliyyəti - Marketlər şəbəkəsinin rəqabətə davamlılığı niyə hər gün zəifləyir?
Yaponiya-Çin gərginliyi pik həddə: Qarşılıqlı hədələr durmadan artır
Saleh Məmmədovun işçisindən 20 min dollarlıq toy hədiyyəsi - AAYDA sədrini hədəfə gətirdi
Ramiz Mehdiyevin Rusiyaya yazdığı sensasiyalı məktub üzə çıxdı: nələr planlanırmış?
Əhmədzadənin yerinə Sultan-zadə - Adnan Əhmədzanin yerinə keçən Rüfət Sultan-zadə kimdir?
Hörmüz boğazı bağlanarsa, ən tez kim “boğular”? - Analiz
Tarix 18.06.25, 12:44 |
|
Yaxın Şərqdə İsrail və İran arasında gərginliyin artması dünya birjalarının, enerji bazarlarının və geosiyasi analitiklərin diqqətini yenidən Hörmüz boğazına yönəldib.
Yeniavaz.com xəbər verir ki, bu strateji dəniz keçidi bütün dünyanın iqtisadi sabitliyi üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Əgər İran müharibə şəraitində boğazı bağlamağa qərar verərsə, nəticələr qlobal səviyyədə ağır və çoxşaxəli olacaq.
Hörmüz boğazı Fars körfəzini Oman körfəzi və Hind okeanı ilə birləşdirən, təxminən 40-95 kilometr enində olan dəniz keçididir. O, enerji bazarlarının “aorta damarı” hesab olunur. Çünki dünya üzrə qlobal dəniz neft ticarətinin 30%-i və mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) ticarətinin 20%-i bu boğazdan keçir. Təkcə 2024-cü ildə gündəlik orta tranzit həcmi 20,3 milyon barel neft və 290 milyon kubmetr LNG olub. Bu rəqəmlər, təkcə Yaxın Şərq ölkələrinin deyil, həm də qlobal sənaye və enerji istehlakçılarının bu boğaza necə bağlı olduğunu açıq şəkildə göstərir.
Ən çox ixrac edən ölkələrdən Səudiyyə Ərəbistanı gündəlik milyonlarla barel xam neftini bu marşrutla dünya bazarlarına göndərir. Qətər isə LNG ixracatında liderdir. Onun göndərdiyi maye qazın 80%-i Asiyaya, 20%-i isə Avropaya istiqamətlənir. Bu, Asiya ölkələrinin enerji təhlükəsizliyinin böyük ölçüdə Hörmüzdən asılı olduğunu göstərir.
İran, tarixi olaraq bu boğazı öz təsir zonası hesab edir. Keçmişdə, xüsusən də ABŞ sanksiyalarına cavab olaraq, İran dəfələrlə Hörmüzü bağlamaqla hədələyib. Əgər İsrail–İran müharibəsi uzun müddət davam edərsə və bu dəfə İran hədə-qorxunu gerçəyə çevirərsə, bunun nəticəsində enerji qiymətləri kəskin yüksələcək, qlobal inflyasiya artacaq, beynəlxalq tədarük zəncirləri pozulacaq, xüsusən də Asiya və Avropa ölkələri enerji böhranı ilə üz-üzə qalacaq.
Müharibənin uzanması xam neftin bir barelinin 150 dolları keçməsi ssenarisini real edə bilər. LNG bazarlarında isə qiymət sıçrayışları sənaye istehsalının azalmasına, hətta bəzi ölkələrdə enerji çatışmazlığına səbəb ola bilər. Bu, inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün xüsusilə təhlükəlidir.
Ən böyük zərbəni İran özü alar
Hörmüz boğazı bağlanarsa, ən böyük zərbəni Asiya ölkələri alar. Çin, Hindistan, Yaponiya və Cənubi Koreya neft və LNG ehtiyaclarının mühüm hissəsini Yaxın Şərqdən, məhz Hörmüz boğazından keçməklə təmin edir. Təkcə Çin gündəlik milyonlarla barel nefti bu marşrutla idxal edir və enerji sektorundakı hər hansı kəsinti onun sənaye istehsalına, tədarük zəncirlərinə və iqtisadi artımına birbaşa təsir edər. Hindistanın idxal balansı və rupinin məzənnəsi boğazdakı sabitlikdən birbaşa asılıdır. Yaponiya və Cənubi Koreya isə resurs baxımından tamamilə xaricə bağlı ölkələr olaraq enerji çatışmazlığı və qiymət şokları ilə üzləşə bilər. Boğazın bağlanması bu ölkələrdə enerji böhranına və iqtisadi durğunluğa yol aça bilər.
Avropa İttifaqı ölkələri, xüsusilə LNG idxalında Qətərə bağlı olan İtaliya, İspaniya və Fransa da ciddi təzyiq altında qala bilər. Qərbi Avropa alternativ enerji marşrutlarına malik olsa da, qiymət artımı və təchizat sıxlığı bu ölkələrin sənaye və nəqliyyat sektorlarında dalğalanmalara səbəb olar. Türkiyə kimi region ölkələrində isə bu vəziyyət inflyasiyanı daha da kəskinləşdirə, enerji subsidiyalarını artıraraq büdcəyə təzyiq göstərə bilər.
Hörmüz boğazı ətrafındakı ölkələr – Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Bəhreyn, Oman və Qətər — iqtisadiyyatlarını əsasən enerji ixracına əsaslandırıblar. Boğazın bağlanması onların ixrac kanalını tamamilə bağlayacaq, büdcə gəlirlərini kəskin azaldacaq və sosial-iqtisadi sabitliyi pozacaq. Ən həssas ölkə isə bəlkə də Qətərdir, çünki onun qaz ixracının 100%-ə yaxını bu boğazdan keçir.
Amma ən böyük zərbəni isə heç şübhəsiz ki, İran özü alar. Hörmüz boğazını bağlamaq taktiki olaraq Qərbə və İsrailə təzyiq vasitəsi kimi görünsə də, İranın iqtisadiyyatının özəyini təşkil edən neft ixracını da eyni şəkildə dayandıracaq. Onsuz da sanksiyalar altında əziyyət çəkən İran üçün bu, neftdən gələn məhdud gəlirlərin də sıfırlanması, milli valyutanın daha da zəifləməsi, inflyasiyanın yüksəlməsi və daxili sosial narazılığın artması deməkdir.
Xəbərin oxunma sayı : 1357
Analiz
Xəbərlər
-
Sevdanın qırmızı obrazı müzakirə yaratdı - FOTOLAR
-
Ronaldo boykotu dayandırdı: Klub onun şərtlərini qəbul etdi
-
“ABŞ ilə İran arasında ani savaş təhlükəsi yoxdur“ - Hakan Fidan
-
Məşhur general Ayaz Həsənov məhkəməyə verildi - Detallar
-
Bakıda kütləvi dava - Hücuma məruz qalan türk iş adamının Əyyubovlarla nə əlaqəsi var?
-
“İrəvan və Bakı sülhü geri dönməz hesab etməyə çox yaxındırlar“ - Nikol Paşinyan
-
“Şeyx Lounge“ restoranını yandıranlar saxlanıldı - VİDEO
-
Bu rayonlarda sabah qaz olmayacaq - XƏBƏRDARLIQ
-
Hamlet İsaxanlının qızları kimlərdir və harada işləyirlər? - DOSYE +FOTO
-
“Azərbaycan heç vaxt toqquşma yeri olmayacaq“ - İlham Əliyev
-
Sabiq deputat Fəzail Ağamalı vəfat etdi - Türkiyədə
-
Vens Paşinyanla görüşdü - Birgə bəyanat imzaladılar
-
Əli Kərimli, Məmməd İbrahim və Eldar Əmirovun həbs müddəti uzadıldı - 4 ay
-
Zaur Axundova cinayət işi açıldı - Külli miqdarda yeyinti
-
Prezident ABŞ Ticarət Palatasının nümayəndə heyətini qəbul etdi - FOTOLAR
-
Ramiz Mehdiyevin həbs müddəti bitir - Hansı qərar veriləcək?
-
Neftçala icra hakimiyyətinin hesabat yığıncağında himn qalmaqalı - Başçı təxribatdan şübhələnir...
-
“SS Butik“in satıcısından dələduzluq: Mağazaya şərik edəcəyini dedi...
-
“Bu, dilimizin gələcəyi üçün yol xəritəsidir” - Adəm İsmayıl Bakuvi
-
“Xarici qüvvələrin İrana müdaxilə cəhdləri uğursuz nəticələnib“ - Xamenei
-
4 milyona görə həbs edilən dəstə başçısı da - Ev dustaqlığına buraxıldı
-
Anar Əlizadə haqqında ilginc faktlar - Yarım milyonluq saat, İstanbuldakı mülklər və Adnan Əhmədzadə ilə...
-
Sahibkarlıq sahəsində aparılan yoxlamalar... - Qadağa uzadıldı
-
Yanardağ Dövlət Qoruğunun ərazisi də satılıb? - Abşeron icra başçısı nə edir? - VİDEO
-
Dövlət qurumunun binasında oğurluq - 5,8 minlik ziyan
-
Pensiyalar bu qədər artacaq - Rəqəmlər açıqlandı
-
“Nar“ın tərəfdaşlığı ilə “GəncVİZYON“ ideyatonu uğurla başa çatıb - FOTOLAR
-
Tahir Budaqov işdən çıxarıldı, bu rayona icra başçısı təyin edildi - Sərəncam
-
Əmək pensiyaları indeksləşdiriləcək - SƏRƏNCAM
-
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank yeni məzənnəni açıqladı
-
Klinika sahibinin qətl törədən oğlu - Bəzi günlərini azadlıqda keçirəcək
-
ABŞ Afrika mineralları ilə bağlı Çinlə “müharibə vəziyyətindədir“ - “Reuters“
-
Toyuq ixracı dayandırıldı - Azərbaycanda qiymətlər dəyişəcək?
-
Xidmətin rəisi əvəzi 28 yaşlı qaynına yüksək vəzifə verdi - FOTO
-
Qar yağacaq, temperatur 8 dərəcə enəcək - XƏBƏRDARLIQ
-
Eldar Quliyev həm deputatdır, həm rektor...- Bu necə olur?
-
Prezident Cabbar Musayevi vəzifəsindən azad etdi - SƏRƏNCAM
-
Son etirazlara görə həbs edilənlər əfv olunmayacaq - İranın ədliyyə rəhbəri
-
Bu şəxslərin maaşları artırılacaq - Deputat AÇIQLADI
-
Arif Həsənovun 25 milyonluq əmlakı əlindən alındı - FOTO
-
Nazirlik 157 min manata 12 adda qəzet alacaq - Siyahı
-
DSX-dən İranla sərhəddə əməliyyat: Saxlanılanlar var
-
Prezident daha bir qəbul keçirdi - Video - Fotolar
-
Taksidə gediş haqqı bahalaşdı - 10 faizlik artım
-
DTX bu 9 nəfəri axtarışa verib - ADLAR
-
Şəxsi məlumat yayan media subyekti məsuliyyət daşıyacaq - Ali Məhkəmə
-
Çində ilk mikrodalğalı silah hazırlanıb - Peykləri sıradan çıxara biləcək
-
Xaricdə və Azərbaycanda həkimlər nə qədər qazanır? - SİYAHI
-
DİN-dən xaricdə iş təklifləri ilə bağlı xəbərdarlıq - VİDEO
-
Sabunçuda sakinlər üçün təhlükə yaradan hasar - Daşlar yerə tökülür
-
Naxçıvana yeni Baş nazir təyin olundu - Cabbar Musaye kimdir? + DOSYE
-
AAYDA-da “Həmzəyev piramidası“ - Məmmədov “yağlı” vəzifələri maliyyə rəsinin qohumlarına tapşırıb
-
Vəliyev vəzifəsindən azad olunub - İcra başçısı müavini idi
-
Oğurladığı kartla marketdə alış-veriş etdi - VİDEO
-
“Narahatlığa heç bir əsas yoxdur” – MN-də çağırış
-
Astara sakinlərinin zibil problemi: Tullantılar kanalların yollarını bağlayır
-
Hərbçilər qəzaya düşdü - Ölən və yaralananlar var
-
Baş İdarə əməliyyat keçirib - 21 kq narkotik aşkarlanıb
-
Yeni binalarda ciddi problem aşkarlandı - VİDEO
-
Məktəblilər arasında insident - 15 yaşlı yeniyetmə bıçaqlandı
-
Azərbaycanda yetişdirilən portağal niyə daxili təlabatı qarşılamır? - VİDEO
-
Ödəniş kartları ilə bağlı dələduzluq hallarında artım - VİDEO
-
14 fevral öncəsi restoranlarda fantastik depozit qiymətləri - VİDEO
-
Azərbaycanda toyuq ətinə tələbat kəskin artdı - VİDEO
-
Ən çox istifadə olunan məhsul bahalaşıb - Amma alternativi yoxdur
-
“Nə müəllim, nə də valideyn bu kabusun öhdəsindən gələ bilmir“ - Sabiq deputat
-
Bakıda kanalizasiya xəttinin təmiri üçün qazılan yol niyə bərpa edilmir? - VİDEO
-
AŞPA-nın Azərbaycana qarşı ikili standartlarının arxasında nə dayanır? - VİDEO
-
“Zelenski və Putin mürəkkəb məsələləri razılaşdırmaq üçün şəxsən görüşməlidirlər“ - Andrey Sibiqa
-
Serialları uzun müddət izləmək tənhalıq hissi ilə əlaqəlidir – Araşdırma
-
Türkiyədən toyuq məhsullarının ixracı dayandırılacaq - Sabahdan
-
Məktəblərdə təhlükəli vəziyyət: Artan insidentlərin pərdəarxası səbəbləri
-
Agentlik Sabirabadda10 mənzil alır - Biri 69 min manatdan
-
Bir ailənin 8 üzvü qonaqlıqda qidadan zəhərləndi - Qubada
-
Metroya dəstək, avtomobilə alternativ: Bakıya tramvay qayıdır
-
Avropa Ukrayna ilə bağlı Putinlə danışıqlar aparmalıdır - Çexiya Baş naziri
-
Saleh Məmmədovun “topdağıtmaz qohumlar komandası” - Əvəz Qocayev son sipər rolundadır
-
“Neftçi” “Qarabağ”ın azarkeşlərini oyuna buraxmadı - FOTOLAR
-
“İran ABŞ ilə danışıqlarda hərbi personalın iştirakına qəti şəkildə qarşıdır“ - Əraqçı
-
Müəllimini güllələyən şagirdin “TikTok” paylaşımları şok etdi - FOTO
-
Ceyhun Bayramovla Hakan Fidan telefonda danışıdı - Nələr müzakirə olunub?
-
Epşteynlə əlaqələr, korrupsiya, rüşvət - Ermənipərəst konqresmenlərin adları qalmaqalda
-
Hindistan Azərbaycandan qaz ala bilər - SOCAR-la danışıqlar gedir
-
Müdafiə Nazirliyi həftəlik icmalını təqdim edib - VİDEO
-
Narkotik çəkib maşın sürürdü - Həbs edildi
-
“İran-ABŞ danışıqları irəliyə doğru atılmış addımdır“ - Pezeşkian
-
Abituriyentlər niyə daha çox paytaxt universitetlərinə üstünlük verirlər? - VİDEO
-
Portağal tələbatı artır, yerli istehsal isə yerində sayır: Niyə idxaldan asılıyıq?
-
Mənzil bazarı: Harda bahalaşır, harda sabit qalır?
-
“ABŞ ilə növbəti danışıqlar başqa yerdə keçirilə bilər“ - Əraqçi
-
Qar yağacağı gözlənilir... - Sabahın havası
-
Zabrat qəbiristanlığı baxımsız halda:Sakinlər yaxınlarını ziyarət edə bilmirlər
-
“Starlink“in söndürülməsi cəbhədəki vəziyyəti dəyişib“ - Ukrayna SQ
-
İcra başçısının müavini ilə dalaşan şəxs yenidən məhkəmə qarşısında:“Təzyiq göstərirlər“
-
Bahalı torba, sönük ekoloji nəticə: Qiymət artdı, vəziyyət dəyişmədi
-
Prezident ailəsinə Şah Abbas məscidində “Qurani-Kərim” hədiyyə etdilər -Fotolar
-
İlon Mask smartfon bazarına daxil olur: "Tesla Phone" gəlir?
-
Bu yol bağlıdır - Sürücülərin nəzərinə +FOTOLAR
-
Sovet binaları niyə məhz 5 və 9 mərtəbəli tikilib? - gizli səbəb
-
İranın raket proqramı müzakirə mövzusu deyilv - Abbas Əraqçi
-
Prezidentin qızı və gəlini uşaqlarla belə əyləndilər - FOTOLAR
-
200 illik tarixi məscid qəzalı vəziyyətdə: İbadət edənlər Zaqatalaya gedirlər (VİDEO)
-
“Card-to-card“ dövrü bitir? - Hər kəsin bilməli olduğu yenilik
-
Xalq artisti Aygün Kazımovanın yeni görünüşü - VİDEO
-
Ronaldo meydana çıxmaqdan imtina etdi - Nədən narazıdır?
-
Azərbaycanda da 12 illik təhsilə keçiləcək? - AÇIQLAMA
-
Güclü yağışlar nəticəsində dağılan körpü hələ də bərpa olunmayıb - VİDEO
-
İcra başçısı aparıcı olan həyat yoldaşı barədə tez-tez niyə paylaşım edir? - FOTOLAR
-
Abituriyentlər niyə daha çox paytaxt universitetlərinə üstünlük verirlər? - VİDEO
-
Müəllimin sinifdən çəkdiyi bu video müzakirə yaratdı - VİDEO
-
At ətini mal ətindən necə ayırmaq olar? - İqtisadçıdan təklif
-
“Uranın zənginləşdirilməsi davam etməlidir“ - Əraqçi
-
Paris parlamentinin növbəti iflası: Hüquqi qüvvəsi olmayan “qətnamə şousu“
-
Nazir əmr imzaladı - XİN-də yüksək vəzifəyə yeni təyinat
-
Ədviyyat bazarında asılılıq problemi: Hansılar daha keyfiyyətlidir?
-
“Yuventus“ klubu Kenan Yıldızla razılığa gəldi - Müqavilənin detalları
-
Müəllimin sifarişi “Teleqram“dan verilibmiş? - Lisey işində yeni detallar
-
“Əgər İrana hücum edilsə, biz regiondakı ABŞ bazalarını hədəf alacağıq“ - Əraqçi
-
Bu sərvətləri məhv etməyin cəzası ağırlaşdırıldı - Həbs oluna bilərsiniz
-
“Putin və Tramp hazırda görüş planlaşdırmırlar” - Peskov
TOP 10
ARXİV






