| |
|
Xankəndi futbol stadionunda nə baş verir? - Mühəndis yoxluğu, fəhlələrə keyfiyyətsiz yemək...
Yüksək faiz, qanunsuz girov: “S Lombard”ı kim himayə edir?
“Azəraqrar”da qalmqal - “Nazirin komandiri” yeni direktora qarşı...
Məmurların adından “təcili” pul istəyirlər - DTX araşdırma aparır
Sabiq sədr Almaniyada tikinti biznesinə başlayıb - Şərikli bina tikir + FOTO
Məmməd Musayevlə əlbir olub 100 milyonu “yeyiblər” - Vəzifəli şəxslər həbs edildi
“Qardaşımla birgə 16 milyon vermişik” - Tale Heydərovun ifadəsi oxundu
Deputat Cavanşir Feyziyev Londonda milyonluq mülklər alıb - SİYAHI
Saleh Məmmədov 1 ilə 176 milyon manat artıq vəsait xərcləyib - RƏSMİ
Leysan Məmmədovun fəaliyyəti araşdırılacaq….- Milyonlar necə xərclənir?
“Azəraqrar”ın əsl rəhbəri kimdir? - Nazirin sabiq komandirinin maaşı 7 dəfə artırılıb?
Bizim iradəmizə qarşı çıxanın başı əziləcək - Azərbaycan Prezidenti
Maliyyə Nazirliyi AAYDA yoxlama aparır - Ciddi yeyintilər aşkarlanıb
Vensin Azərbaycana səfəri: Zəngəzur dəhlizinin müzakirələri yeni mərhələdə
Alimlər çoxillik mübahisəyə son qoymaq istəyirlər - Dinozavrlar niyə yox olub?
Tarix 08.07.20, 22:51 |
|
66 milyon il əvvəl dinozavrların kökünün qəfil kəsilməsi səbəbi paleontoloqlar arasında mübahisə mövzusu olaraq qalmaqda davam edir. Buna Yerə asteroid düşməsi səbəb olub, yoxsa çoxsaylı və dəhşətli vulkan püskürmələri?
Bir qrup alim bu suala konkret cavab verməyin mümkün olduğunu düşünür.
“Səbəb asteroiddir†– Yerin o dövrdəki iqlimini araşdıran mütəxəssislər qrupunun rəhbəri professor Paul Willson belə deyir.
Onlar dünya okeanının müxtəlif yerlərindən götürülmüş nümunələrin kimyəvi analizindən sonra bu qənaətə gəliblər ki, o dövrdə Hindistan ərazisindəki nəhəng vulkanların püskürməsi canlıların kütləvi məhvinə gətirib çıxaracaq iqlim dəyişikliyinə səbəb ola bilməzdi.
Məlumdur ki, tullantıların növündən asılı olaraq vulkanizm atmosferin həm isinməsinə, həm də soyumasına səbəb ola bilir. Məsələn, 1815-ci ildə Avropada olduğu kimi, böyük həcmli vulkan külü və tozu temperaturun hiss olunacaq səviyyədə aşağı düşməsinə gətirib çıxarır.
Hindistandakı Dekan platosunda - nəhəng maqmatik zonada həqiqətən də minillər boyu böyük vulkanik püskürmələr olub. Bu, minlərcə kub kilometr ərazidə lava qatlarının yaranmasına gətirib çıxarıb.
Amma alimlər dinozavrların buna görə məhv olması tezisini rədd edirlər. ABŞ və Avropa alimlərindən ibarət beynəlxalq qrup Atlantikanın şimalında qazma zamanı əldə edilmiş dib süxurlarını araşdırandan sonra bu qənaətə gəlib.
Professor Willson deyir ki, “Okean dərinliklərindəki təbəqələr Foraminifera ailəsinə aid mikroskopik dəniz orqanizmlərinin qalıqlarıyla doludur. Bu qədim gilin təxminin bir çay qaşığı qədər həcmində təxminən minlərlə belə orqanizm var. Onların xitin örtüyünün tərkibinə əsasən okean suyunun tərkibi və temperaturu haqqında fikir formalaşdırmaq mümkündür. Beləliklə, biz ətraf mühitdə dinozavrların kökünün kəsilməsinə səbəb olan dəyişikliklərin detallı mənzərəsini əldə etmiş oluruqâ€.
“Bizim hazırladığımız iqlim dəyişikliyi modeli fiksə edilmiş temperatur dəyişikliklərinə ancaq o halda uyğun gəlir ki, parnik qazlarının vulkanik tullantılarının Yerə asteroid düşməsindən təxminən 200 min il əvvəl bitməsi faktını qəbul etmiş olaqâ€.
“Etiraf etmək lazımdır ki, kütləvi məhvolmaya sinxron hesab ediləcək yeganə hadisə asteroid zərbəsidirâ€.

- Alimlər hesab edirlər ki, diametri 12 km olan asteroid Yerlə 66 milyon il əvvəl toqquşub.
- Toqquşma nəticəsində yaranmış kraterin ölçüsü təxminən 200 km-dir və o, dənizin dibində yerləşir.
- Quruda kraterin çox hissəsi əhəng süxurlarıyla dolub, karst dağıntıları isə onun kənarlarını üzə çıxarıb.
- Zərbəni rekonstruksiya etmək üçün alimlər kraterdəki qatlarda qazma işləri aparırlar.
- Onlar hesab edirlər ki, asteroidin zərbəsi qlobal soyumaya gətirib çıxarıb və bu, bir çox canlı növünün məhvinə səbəb olub.
Əsasən Meksika körfəzinin dibində yerləşən, diametri təxminən 200 km olan Çikşulub kraterinin öyrənilməsi təsdiq edir ki, dinozavrları məhv edən asteroid məhz ora - Yukatan yarımadası ərazisinə düşüb və 50-100 metr hündürlüyündə sunami dalğaları, o cümlədən, minlərlə kvadrat kilometrlik yanğınlar əmələ gətirib.
Bundan başqa, zərbə nəticəsində atmosferə milyardlarla ton dağ süxuru parçaları yayılıb.
Bu yaxınlarda bilinən məlumata görə, asteroid tərkibində bol kükürd olan süxurların olduğu əraziyə düşüb.
Onlar zərbənin təsiri nəticəsində buxarlanaraq atmosferin üst qatlarına yığılıb və bu, Yer kürəsində tez və dərin soyumaya səbəb olub.
Belə vəziyyət müqayisədə çox da uzun olmayan dövrü – bir neçə milyon ili əhatə etsə də, milyonlarla bitki və canlı növünün məhvinə gətirib çıxarıb.
Paleontoloji araşdırmalar göstərir ki, quşlardan fərqli olaraq dinozavrlar iqlim dəyişikliyinin olmadığı yerlərə gedə bilməyiblər.
Məməlilərsə yeni şərtlərə uyğunlaşa biliblər və bu, sonrakı geoloji dövrlərdə onların yayğınlaşmasıyla nəticələnib.
"BBC Azərbaycanca"
Xəbərin oxunma sayı : 3871
Warning: Undefined array key 13 in /home/azfakt/public_html/news.php on line 208
Xəbərlər
-
Azərbaycan-Böyük Britaniya əməkdaşlığı: regional maraqlar və qlobal çağırışlar
-
Azərbaycanın çoxşaxəli xarici siyasətinin və beynəlxalq əməkdaşlığa verdiyi önəmin növbəti təzahürü
-
Prezident Milli Dirçəliş Günü münasibətilə paylaşım edib - FOTO
-
Millimiz ili qələbə ilə yekunlaşdırdı - Andorranı məğlub etdi
-
Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günüdür
-
İnstaqramda bu gün nələr paylaşıldı? - FOTOLAR
-
Bakıda 50 illik park məhv olur: Villalardan tonlarla zibil tökülür (VİDEO)
-
Sənəd olsa da, belə yerlərdə ev tikmək olmaz - Diqqət
-
Moskva və Vaşinqton arasında çox sayda ziddiyyət hələ də qalır - Lavrov
-
Leyla Əliyeva Qaraçuxur İdman Zalının açılışında - Fotolar
-
Saxta “İvanovka” məhsulları istehsal edən sex bağlandı - VİDEO
-
Gələn ildən bank əmanətləri vergiyə cəlb ediləcək - XƏBƏRDARLIQ
-
Alyona Əliyeva “Sərhədsiz Uçuş” sərgisində - VİDEO
-
“Mahal MTK“da rüşvət və özbaşınalıq - Müştəriləri belə aldadırlar
-
“Tərtər işi”nə görə daha üç nəfər təzminat alacaq - Məbləğlər
-
“Putin Ukrayna məsələsində mövqeyini yumşaldır, güzəştlərə gedir“ - Tramp
-
“Boranı” restoranında qeyri-adi tələblər: “3-4 nəfərlə gəl”, “Əlavə pul ödə”…
-
Məşhur salonlar şəbəkəsinin rəhbəri ilə bağlı məhkəmədən qərar - Xitam verdildi
-
TRIPP layihəsi Tehranda narahatlıq yaradıb - İran Ermənistanı hədələyir
-
Azərbaycan-Böyük Britaniya strateji tərəfdaşlığı regional və beynəlxalq təhlükəsizlik amilidir
-
500 manat qazananın 300 manatı vergiyə gedəcək - Bu şəxslər üçün şok qərar
-
“Putinlə Trampın görüşü mütləq baş tutacaq” - Uşakov
-
Azərbaycanın 12 Milli Qəhrəmanı sağdır - SİYAHI
-
“Kristal“da gizli rəqəm OYUNU - Deputatın oğlu vətəndaşları aldadır?
-
Dövlət qulluğunda işləmək istəyənlərin NƏZƏRİNƏ - Qaydalar və ödənişlər dəyişir
-
Avropa İttifaqından Kiyevə rekord dəstək: Ukraynaya 8 milyard avro ayrıldı
-
FHN-ə məxsus 21 nəqliyyat vasitəsi cəmi 27 min manata satıldı - SİYAHI
-
Bakıda 5 milyonluq əmlak sahibindən xəbərsiz söküldü - Amma gör kimi məhkəməyə veriblər!
-
ABŞ Yaxın Şərqdə hərbi qüvvələrini artırır - Daha bir təyyarədaşıyan göndərdi
-
Hər 100 manatın 65 manatı... - Yeni rəqəm açıqlandı
-
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank yeni məzənnəni açıqladı
-
Minimum əməkhaqqı bu qədər olacaq - Əhaliyə şad xəbər
-
Ayın 17-də qar yağacaq - 10 dərəcə şaxta olacaq
-
Kirayədə qalanların bilmədiyi qayda - Bu pulu kim ödəməlidir?
-
Plastik cərrahiyyə sertifikatı olmayan Səkinə Xudiyeva cərimələndi - Şikayəti rədd edildi
-
Nazirliklərdə və icra hakimiyyətlərində yüksələn qaliblərin SİYAHISI
-
25 iş gününə 19 min manata yaxın maaş - Azərbaycanda iş elanı
-
Bu marşrutun hərəkət sxemi dəyişdirildi - Sərnişinlərin nəzərinə!
-
Azərbaycan-Böyük Britaniya münasibətlərində strateji tərəfdaşlığın yeni mərhələsi
-
Milli Qəhrəman Ehtiram Əliyev dəfn edildi - FOTOLAR
-
Saatyarımlıq gecikmə, sıfır məlumat: Sərnişinlər AYD-dən narazılıq edirlər
-
“Hər bir qadın öz gücünə inansın” - Leyla Əliyeva
-
Aİ-95 istehsalı 2,9 dəfə azalıb - SOCAR-ın açıqlamasından 2 il ötür…
-
“Sea Breeze”in tikinti şirkətinin vergi borcu yarandı - DETALLAR
-
Xəzərin sahilboyu ərazilərinin idarə edilməsi Əmlak Xidmətinə həvalə olundu - FƏRMAN
-
Ali Məhkəmə SOCAR-ın sabiq vitse-prezidentinin oğlu ilə bağlı qərar verdi - YENƏ UDUZDU
-
“Neftin yüksək qiymətləri büdcə xərclərini artırmaq üçün yetərli deyil“ - Komitə sədri
-
Prokuror generalın qızınının həbsini tələb edir - Protest verdi
-
Azərbaycanda 10 il müddətinddə qiymətlər nə qədər artıb? - Müqayisə
-
Son 10 ildə avtomobillərin sayı 33, yanacağa çəkilən xərc isə 74 faiz artıb – İnfoqrafika
-
Etibar Pirverdiyev özünə 55 min manat maaş yazdırırmış - MƏHKƏMƏ İŞİ
-
Bakıda avtoxuliqanlıq edən sürücü həbs olundu - VİDEO
-
Milli Məclisdə büdcə müzakirələri - Hökumət üzvləri parlamentdə
-
Vəkil Elçin Əmirov həbs edildi - Dələduzluq və hədə-qorxu (FOTO)
-
Kreditlə aldığı maşın ondan xəbərsiz satışa çıxarıldı - VİDEO
-
Ağır xəstə olsa da əlillik sənədləri qəbul edilmir - VİDEO
-
Şahdağa 20 sm qar yağıb - Faktiki hava
-
İki rayonda əməliyyat: Saxlanılanlar var
-
Bakıda külək hasarı aşırdı - Qadın daşların altında qalıb öldü
-
Nərmanov rayonunda səkinin genişləndiriməsi işlərini çətinləşdirdi - VİDEO
-
Tibb universitetinin qız tələbəsi yataqxanada hansı şəraitdə həyatını itirib? - VİDEO
-
DSX-dən əməliyyat: Paraplan zərərsizləşdirildi, iranlı tutuldu
-
Ağ Ev uğrunda mübarizə qızışır - Vensin əsas rəqibi Rubio ola bilər
-
Metroya yaxın ərazilərdə evlər bahalaşdı - VİDEO
-
Prezidentin sosial şəbəkə hesablarına kiberhücumlar edilir - Rəsmi
-
Məcnun Məmmədov ABŞ-də işgüzar səfərdədir - FOTO
-
Donbasa qarşı NATO - ABŞ-dan yeni təklif
-
İnternat məktəbinin şagirdi 1500 manat oğurlayıb dönər aldı - Bu cəza verildi
-
8 aydır nazirliyə rəhbərlik edir: Nə adı açıqlanır, nə də üzü görünür
-
Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər
-
Bellinqem “Real Madrid”lə müqaviləsini uzatdı - AS
-
Aparılan meyvə şirəsi və enerji içkisi deyil, metamfetamin imiş - FOTO
-
Maşından 6 min pul oğurladı - Polis saxladı
-
Oğluna qız qaçıran anaya 10 il cəza kəsdilər - İki oğlu isə...
-
Kamran Əliyev argentinalı həmkarları ilə görüşdü - Fotolar
-
Novxanıdakı “milyonluq saray”ın sahibi həbsdə qaldı - Məhkəmə qərarı
-
Salahdan yeni rekord - Ən çox qol vuran oyunçu oldu
-
Bayram Səfərovun bacısı baş direktor vəzifəsindən çıxarıldı - Şöbə müdiri olacaq
-
“Aylıq xərclərimizin 53-55%-i ərzağa və dərmana gedir“ - İqtisadçıdan AÇIQLAMA
-
Yağış yağacaq, şimşək çaxacaq - Sabahın havası
-
Borcu olan sakinlər istiliksiz qalacaq - RƏSMİ
-
Tramp Rusiya və Çin liderləri ilə üçtərəfli görüş keçirəcək - İlk dəfə…
-
“Villa Badam“ın arxasında dayanan şirkət: Milyonluq vergi borcu üzə çıxdı (FOTO)
-
Qazaxıstanda rüşvət qalmaqalları - Tokayev vaxt qoydu
-
“Mercedes - Benz“ nədən İflas astanasındadır? - ŞOK RƏQƏMLƏR
-
Azərbaycanda bir nəfərin aylıq orta xərci açıqlandı - Pulun yarısı yeməyə gedir
-
Gənc əsgərlərlə görüşə məhdudiyyət qoyuldu - RƏSMİ
-
Paşinyan Türkiyə ilə sərhədlərin açılacağı vaxtdan danışdı: “Son addıma yaxınıq”
-
Nabranda 100 milyonluq “Atlant” hərraca çıxarıla bilər - HÖKM OXUNACAQ
-
Bakı aeroportunda sursatla saxlanılan Samit Bəşirov kimdir? - FOTO
-
Etibar Pirverdiyev 15 min manatlıq gülü kimin üçün aldırıb - MƏHKƏMƏDƏ QALMAQAL
-
Mətin Eynullayev onunla bağlı əmr imzaladı - Tərlan Əliyev kimdir? - DOSYE
-
Rusiya NATO-dan nə istəyir? - Qafqaz da Moskvanın tələbləri arasındadır rusiya-nato-dan-ne-isteyir
-
Azərbaycan Lixtenşteynə belə qalib gəlib - VİDEO
-
Təhvil verdikləri pambığın ödənişini ala bilmirlər - VİDEO
-
Füzulidə qəza: 3 nəfər öldü, 4-ü xəsarət aldı (FOTO)
-
Saxta etiketlər, antisanitar şərait - Bakıdakı su sexində nələr aşkarlandı?
-
Ordubadda ağır qəza - Deputat xəsarət aldı, qazi öldü
-
Ev təsərrüfatlarının uçotu hansı qərarlarin qəbuluna kömək edəcək? - VİDEO
-
DOST Agentliyinin müdir müavini vəzifədən buna görə çıxarılıb - İşdə məhəbbət macərası
-
Prezidentlə xanımının İrlandiya səfəri başa çatdı - VİDEO
-
Tələbələrə 6 aylıq vaxt verildi - Bu halda ləğv ediləcək!
-
Azərbaycanda 100 məktəblə bağlı yeni qərar - Nələr nəzərdə tutulub?
-
Yeni Yasamalda narazılıq - Yaşıllıq və uşaq meydançasının yerində tikinti aparılır - VİDEO
-
Sabiq deputat işdən çıxarıldı - Milyonluq mülkləri ilə gündəm olmuşdu
-
“Azərbaycan tərəfi sözügedən sənədlərə qoşulmayıb” – Rəsmi Bakı
-
“Elə məsələlər var ki, açıqlaya bilmirəm” - Volodimir Zelenski
-
Təhsilə 5 milyard ayrılır: Hansı sahələrə yönəldiləcək?
-
Starlink-dən Ukraynaya yeni məhdudiyyət: İşğal olunmuş ərazilərdəki əməliyyatlar dayandı
-
Azərbaycanlıların qlobal gizli neft ticarəti şəbəkəsi: “Zulu Shipping” və İsmayıl Qasımov -VİDEO
-
Bağça müəllimlərinin sertifikasiya imtahanları başlayır - Tarix açıqlandı
-
Etibar Pirverdiyevin milyonları: 17 illik “AZƏRENERJİ” dövrünün qaranlıq sirləri açılır!
-
Nazirin icraçı direktor təyin etdiyi Nigar Kərimova kimdir? - Dosye
-
Deputatın oğlunun şirkəti eyni mənzilə görə iki ayrı ödəniş tələb edir? - FOTO
-
Vaxtı keçmiş mal satan mağazalar cərimələnəcək - 6 min manat
-
Mingəçevirdə parkda dava: Attraksion nəzarətçisi bıçaqlandı
-
Əhalinin nəzərinə: Bu şəxslərə pulsuz ərzaq veriləcək
-
“Britaniya-Azərbaycan münasibətləri daha da möhkəmlənib“ - Səfir
-
MİDA güzəştli mənzilləri satışa çıxarır - Qiymətlər açıqlandı
-
Kriminal şəbəkənin rəhbəri Azərbaycanda tutuldu - Türkiyə mediası
TOP 10
ARXİV






