![]() |
|














Hörmüz boğazı bağlanarsa, ən tez kim “boğular”? - Analiz
Tarix 18.06.25, 12:44 |
|

Yaxın Şərqdə İsrail və İran arasında gərginliyin artması dünya birjalarının, enerji bazarlarının və geosiyasi analitiklərin diqqətini yenidən Hörmüz boğazına yönəldib.
Yeniavaz.com xəbər verir ki, bu strateji dəniz keçidi bütün dünyanın iqtisadi sabitliyi üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Əgər İran müharibə şəraitində boğazı bağlamağa qərar verərsə, nəticələr qlobal səviyyədə ağır və çoxşaxəli olacaq.
Hörmüz boğazı Fars körfəzini Oman körfəzi və Hind okeanı ilə birləşdirən, təxminən 40-95 kilometr enində olan dəniz keçididir. O, enerji bazarlarının “aorta damarı” hesab olunur. Çünki dünya üzrə qlobal dəniz neft ticarətinin 30%-i və mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) ticarətinin 20%-i bu boğazdan keçir. Təkcə 2024-cü ildə gündəlik orta tranzit həcmi 20,3 milyon barel neft və 290 milyon kubmetr LNG olub. Bu rəqəmlər, təkcə Yaxın Şərq ölkələrinin deyil, həm də qlobal sənaye və enerji istehlakçılarının bu boğaza necə bağlı olduğunu açıq şəkildə göstərir.
Ən çox ixrac edən ölkələrdən Səudiyyə Ərəbistanı gündəlik milyonlarla barel xam neftini bu marşrutla dünya bazarlarına göndərir. Qətər isə LNG ixracatında liderdir. Onun göndərdiyi maye qazın 80%-i Asiyaya, 20%-i isə Avropaya istiqamətlənir. Bu, Asiya ölkələrinin enerji təhlükəsizliyinin böyük ölçüdə Hörmüzdən asılı olduğunu göstərir.
İran, tarixi olaraq bu boğazı öz təsir zonası hesab edir. Keçmişdə, xüsusən də ABŞ sanksiyalarına cavab olaraq, İran dəfələrlə Hörmüzü bağlamaqla hədələyib. Əgər İsrail–İran müharibəsi uzun müddət davam edərsə və bu dəfə İran hədə-qorxunu gerçəyə çevirərsə, bunun nəticəsində enerji qiymətləri kəskin yüksələcək, qlobal inflyasiya artacaq, beynəlxalq tədarük zəncirləri pozulacaq, xüsusən də Asiya və Avropa ölkələri enerji böhranı ilə üz-üzə qalacaq.
Müharibənin uzanması xam neftin bir barelinin 150 dolları keçməsi ssenarisini real edə bilər. LNG bazarlarında isə qiymət sıçrayışları sənaye istehsalının azalmasına, hətta bəzi ölkələrdə enerji çatışmazlığına səbəb ola bilər. Bu, inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün xüsusilə təhlükəlidir.
Ən böyük zərbəni İran özü alar
Hörmüz boğazı bağlanarsa, ən böyük zərbəni Asiya ölkələri alar. Çin, Hindistan, Yaponiya və Cənubi Koreya neft və LNG ehtiyaclarının mühüm hissəsini Yaxın Şərqdən, məhz Hörmüz boğazından keçməklə təmin edir. Təkcə Çin gündəlik milyonlarla barel nefti bu marşrutla idxal edir və enerji sektorundakı hər hansı kəsinti onun sənaye istehsalına, tədarük zəncirlərinə və iqtisadi artımına birbaşa təsir edər. Hindistanın idxal balansı və rupinin məzənnəsi boğazdakı sabitlikdən birbaşa asılıdır. Yaponiya və Cənubi Koreya isə resurs baxımından tamamilə xaricə bağlı ölkələr olaraq enerji çatışmazlığı və qiymət şokları ilə üzləşə bilər. Boğazın bağlanması bu ölkələrdə enerji böhranına və iqtisadi durğunluğa yol aça bilər.
Avropa İttifaqı ölkələri, xüsusilə LNG idxalında Qətərə bağlı olan İtaliya, İspaniya və Fransa da ciddi təzyiq altında qala bilər. Qərbi Avropa alternativ enerji marşrutlarına malik olsa da, qiymət artımı və təchizat sıxlığı bu ölkələrin sənaye və nəqliyyat sektorlarında dalğalanmalara səbəb olar. Türkiyə kimi region ölkələrində isə bu vəziyyət inflyasiyanı daha da kəskinləşdirə, enerji subsidiyalarını artıraraq büdcəyə təzyiq göstərə bilər.
Hörmüz boğazı ətrafındakı ölkələr – Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Bəhreyn, Oman və Qətər — iqtisadiyyatlarını əsasən enerji ixracına əsaslandırıblar. Boğazın bağlanması onların ixrac kanalını tamamilə bağlayacaq, büdcə gəlirlərini kəskin azaldacaq və sosial-iqtisadi sabitliyi pozacaq. Ən həssas ölkə isə bəlkə də Qətərdir, çünki onun qaz ixracının 100%-ə yaxını bu boğazdan keçir.
Amma ən böyük zərbəni isə heç şübhəsiz ki, İran özü alar. Hörmüz boğazını bağlamaq taktiki olaraq Qərbə və İsrailə təzyiq vasitəsi kimi görünsə də, İranın iqtisadiyyatının özəyini təşkil edən neft ixracını da eyni şəkildə dayandıracaq. Onsuz da sanksiyalar altında əziyyət çəkən İran üçün bu, neftdən gələn məhdud gəlirlərin də sıfırlanması, milli valyutanın daha da zəifləməsi, inflyasiyanın yüksəlməsi və daxili sosial narazılığın artması deməkdir.
Xəbərin oxunma sayı : 1357
Analiz
Xəbərlər
-
Sentyabrda hava necə olacaq? - Aylıq proqnoz açıqlandı
-
Azərbaycanlı gənclər ən çox hansı ölkələrə köçürlər? - Siyahı
-
Məktəblərdə mobil telefondan istifadə qadağan edilsin? - VİDEO
-
“Telegram” hesablarınızı hücumlardan bu cür qoruya bilərsiniz...- VİDEO
-
Azərbaycanda yerin altında qədim şəhər aşkarlandı - VİDEO
-
“Qarabağ”ın oyunlarının tarixi açıqlandı -0 TƏQVİM
-
Biləsuvar gömrüyündə əməliyyat: Yüksəkvəzifəli şəxs işdən çıxarıldı
-
ABŞ-nin NATO-dakı daimi nümayəndəsi: “ABŞ Ukraynaya Rusiyaya dərin zərbələr endirmək imkanı verir“
-
“Xaricdə attestatla təhsil“ tələsi: Təkcə Türkiyədə 50 minə yaxın azərbaycanlı...
-
Turistlər Azərbaycanda ən çox nədən narazı qalıblar? - Siyahı
-
Azərbaycanın nə qədər itkin var? - Rəqəmlər açıqlandı
-
Bu ay dünyada ən çox bahalaşan - Məhsullar
-
İran parlamentinin sədri: “Müharibə baş verə bilər“
-
Müalicə üçün Azərbaycana hansı ölkələrdən gəlirlər? - Siyahı
-
“Çin dünyada sülhün qorunması üçün məsuliyyət götürməyə hazırdır“ - Si Cinpin
-
Bakıda sexdə DƏHŞƏT: Ustasını söyüşə görə bıçaqladı
-
“Formula 1“ə görə məktəblər gec başlayacaq? - RƏSMİ
-
Qəzzada daha 10 nəfər aclıqdan öldü - Üçü uşaqdır
-
Azərbaycanlı itkinlərin ailələrindən xaricidə aksiya - “Nə arzular yarımçıq qaldı”
-
Prezident və birinci xanım Çinə səfərə getdi - FOTO
-
Leyla və Arzu Əliyevalar Onkologiya Mərkəzində - Fotolar
-
“Qarabağ“ tarixinin ən bahalı transferi ola bilər - 3 milyonluq təklif
-
Xəbəri olmadan adına şirkət açılıb, külli miqdarda vergi borcu yaranıb - VİDEO
-
Salyanda 1 milyonluq abadlıq - Qalib şirkət kimindir?
-
Aygün Kazımova özünü “10 yaş cavanlaşdırdı“ - VİDEO
-
Ukrayna Ali Radasının keçmiş sədri qətlə yetirildi - Kuryer güllələyib
-
23 il əvvəl Rusiyada qayınatasını qətlə yetirmişdi - Hökm oxundu
-
Bu ilin payızında Ağdam şəhərinə ilk köç olacaq - Emin Hüseynov
-
Sabahın hava proqnozu: 38 dərəcə isti
-
Dr.Elnarə necə estetik prosedurlar həyata keçirir? - VİDEO
-
Anasını hoteldə öldürməkdə ittiham edilən yeniyetmə - “Məni həbs edin”
-
Kirayə bazarındakı əl yandıran qiymətlər: Evlər niyə bahadır?
-
Qubada məmur sakinləri təhqir etdi - Vəzifədən azad olundu
-
“Avropa ölkələri İsrailə qarşı sanksiyaların tətbiqi barədə yekdil fikirdə deyil“ - Kallas
-
“Mənim əl-qolumu bağlamışdı” - Döyülən uşaqların anası-Video
-
“Rusiya ilə münaqişə vəziyyətindəyik” - Almaniya kansleri
-
Tüstüdən çıxan milyonlar - tütün ixracımız niyə azalıb?
-
Keçmiş bələdiyyə sədri örüş sahələrini satıb - VİDEO
-
Bakı bulvarında insident - Həbs edilən var
-
Ən yüksək keçid balını o topladı - Ölkə rekordunu yenilədi
-
“AYNA əvvəlcə öz “ayna”sına baxsın” - Deputatdan sərt sözlər
-
Usta ev sahibinin pulunu və bank kartını ələ keçirib - ŞİKAYƏT/VİDEO
-
“Əgər Putin Zelenski ilə görüşməsə, bu, Trampı ələ salmaqdır” - Makron
-
Bərbərxanadan 60 protez saç oğurlandı - “TikTok“da üstü açıldı
-
Azərbaycanda problemli kreditlərin həcmi artıb - VİDEO
-
Test topluları narazılıqla qarşılanır - VİDEO
-
Ayselin kürək və sinə dekolteli geyimi - VİDEO
-
Mourinyu ayrılıqlardan milyonlar qazandı - MƏBLƏĞ
-
İcra başçısı niyə töhmət aldı? - Özüylə rayona 5 nəfər aparıb və...
-
Respublika Klinik Xəstəxanasının bitməyən təmir dərdi: “Yollarda qalmışıq“
-
Məhkəmədə həmin faktı da etiraf etdi - Fotolar
-
Xüsusi təhsil məktəblərinin müəllimləri etiraza qalxdı - Ev təhsili ləğv edilir? + VİDEO
-
Şiddətli töhmət alan icra başçısı danışdı - “Prezident həmişə haqlıdır”
-
“İlham Əliyevlə Putinin görüşü barədə razılıq yoxdur” - Uşakov
-
“Mənəvi ziyanın ödənilməsi tələbi vərəsələr tərəfindən davam etdirilə bilər“ - Ali Məhkəmə
-
Bəxtiyar Ersayın yerinə o təyin olundu - FOTO
-
“Azərkosmos“ ilk 6 ayda nə qədər gəlir əldə edib? - AÇIQLANDI
-
“Ermənistan XİN-in əməkdaşı casusluqda şübhəli bilinərək həbs edilib“ - İstintaq Komitəsi
-
Bakı metrosunda aylıq gediş haqqı kartları tətbiq oluna bilər - Emil Əhmədov
-
Vilayət Eyvazov Xaçmazda vətəndaşları qəbul etdi - Sıra baxışı keçirdi
-
Şiddətli töhmət verilən yüksək vəzifəli MƏMURLAR
-
“Türkiyə İsraillə bütün ticarət əlaqələrini kəsib“ - Hakan Fidan
-
“Məhz Rusiya bu müharibəni bitirməlidir” - Zelenski
-
“Silah-sursat və şəxsi heyəti Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyi təmin edirdi“ - MƏHKƏMƏ
-
DSMF 2000 kv. metrlik ofis axtarır – Ayda 38 min ödəməyə hazırdır
-
Pakistan və Ermənistan razılaşıb - Diplomatik münasibətlərin qurulması nəzərdən keçiriləcək
-
“Ramada” hoteldən Xəzərə üfunət iyi verən çirkab axıdılır - VİDEO
-
Şəbnəm Tovuzlu və aparıcı Rusiyaya buraxılmadı - 6 saat sonra geri qaytarıldılar
-
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank 3 günlük məzənnəni açıqladı
-
Rəsmi Moskva Paşinyana cavab verib - “Üçtərəfli razılaşmalar aktual olaraq qalır“
-
“Qarabağ“ futbol klubuna 5 milyon manat ayrılıb - SƏRƏNCAM
-
Prezident icra başçısına şiddətli töhmət verdi - Sərəncam + DOSYE
-
İsrail Yəmənin Baş nazirini və yaxın adamlarını qətlə yetirib? - İDDİA
-
Naxçıvanda avtobus tapmaq müşkülə çevrilib - Yerli sakinlər durumdan narazıdır
-
Balıq satan qadın birjaya 16 min dollar “yatırdı” - Hamısını itirdi
-
Arıçılar Assosiasiyasının sədri cərimələndi: İşçilərini sığorta etdirməyib...
-
Satış obyektlərində minlərlə saxta alkoqollu içkilər aşkarlandı - ADLAR+SİYAHI
-
Bakı metrosunda gedişhaqqı artır? - Rəsmi açıqlama
-
İtkin-şəhidin nəşinin qalıqları Füzulidə dəfn edildi - Fotolar
-
Polis Yardımlıda əməliyyat keçirdi, saxlanılan var - FOTO
-
Bakıda 36, rayonlarda 38 dərəcə isti olacaq - Sabahın havası
-
Millimizin heyəti açıqlandı: İslandiya və Ukraynaya qarşı kimlər oynayacaq?
-
İcra başçısı Bakıda qohumunun adına 5 mənzil alıb? - İDDİA
-
Baş Prokurorluqda yeni şöbələr - Rəislər təyin olundu
-
“Zəngəzur dəhlizi məsələsi bizimlə razılaşdırılaraq həll olundu” - Fidan
-
Şəki “ASAN Xidmət“də faciə: 4 yaşlı qız yıxılıb öldü
-
Rəşad Dağlının həbsdən görüntüləri yayıldı - VİDEO
-
Mourinyo “Fənərbaxça”dan qovuldu - 15 milyon təzminat alacaq
-
“Kiosk Press“lərdə yoxlama: 15 maliyyə sanksiyası, 43 min cərimə
-
Ali məktəb rəhbərləri: Ən gənc və yaşlı kimdir?
-
Şəmkirdə boru xəttində qəza - Ətrafı su basdı + VİDEO
-
Əkin sahəsini yandırdı, 400 manat cərimələndi - FOTO
-
Bu ərazi plana düşdü: Evlər söküləcək - Sakinlərə kompensasiya veriləcək
-
Azərbaycandakı kinoteatrlarda hansı ölkələrin filmləri göstərilib? - Siyahı
-
“Rusiya Ukrayna ilə bu barədə razılıq əldə etməyib” - Peskov
-
Toy karvanlarında qaydaları pozan sürücülər - VİDEO
-
Azərbaycanda ən çox təqaüdü bu şəxslər alır - SİYAHI
-
Zelenski ilə Putin arasında görüş olmayacaq - Merz
-
Qurbanov Qurbanov püşkdən narazı qalıb? - Özü açıqladı
-
Bakının bu küçələrində söküntü başlayır: Nə qədər kompensasiya veriləcək?
-
Azərbaycan təkcə regional deyil, həm də qlobal proseslərdə fəal və prinsipial mövqe tutur
-
Hədəf Türk Dövlətləri Təşkilatını beynəlxalq arenada rol oynaya bilən qlobal oyunçuya çevirməkdir
-
Emma Ələkbərzadənin hovuz keyfi - VİDEO
-
Azərbaycan klublarının yay transferləri: Kim gəlir, kim gedir?
-
Bakıya da raket atmaq istəyiblər... - Qukasyan və Harutyunyanın ifadələri dinlənilib
-
Yasamalda səhərə qədər tikinti aparılır, sakinlər yata bilmir - ŞİKAYƏT
-
Şirkətə borcu olduğu bildirilərək pul tutuldu, vətəndaş isə belə şirkət tanımır - VİDEO
-
“Azərbaycan səfirliyinin binasının vurulmasını müzakirə etdik” - Zelenski
-
Bakıda marketlərdə satılan bu sular təmiz deyilmiş - SİYAHI
-
Həyət evi olanların nəzərinə: sentyabrın 1-dən...
-
Məhz qalib Azərbaycan Ermənistanla sülh prosesinə başlamağı təklif edərək sülh sazişinin layihəsini təqdim edib
-
“Qarabağ“ın Çempionlar Liqasındakı rəqibləri - Nəhənglər gəlir
-
Binəqədi rayonunda fərdi yaşayış evi obyekt kimi inşa edilir? - FOTO/FAKT
-
Sabah bu ərazilərdə qaz olmayacaq - XƏBƏRDARLIQ
-
İstirahətə gedən Ayselin başına iş gəldi - VİDEO
-
Azərbaycan bu gün beynəlxalq hüquqa, dostluq və əməkdaşlıq prinsiplərinə sadiqdir
-
Məktəblərdə yeni dərsliklər istifadəyə veriləcək - SİYAHI
-
Əhməd Muxtar həbs olundu - “Meydan” TV işi
-
Kirayə mənzil bazarında vəziyyət necədir? - AÇIQLAMA
-
Muğam qalmaqalına Xalq artisti də qoşuldu: Münsiflər ədalətsizlik edib
TOP 10
ARXİV