| |
|
Xankəndi futbol stadionunda nə baş verir? - Mühəndis yoxluğu, fəhlələrə keyfiyyətsiz yemək...
Yüksək faiz, qanunsuz girov: “S Lombard”ı kim himayə edir?
“Azəraqrar”da qalmqal - “Nazirin komandiri” yeni direktora qarşı...
Məmurların adından “təcili” pul istəyirlər - DTX araşdırma aparır
Sabiq sədr Almaniyada tikinti biznesinə başlayıb - Şərikli bina tikir + FOTO
Məmməd Musayevlə əlbir olub 100 milyonu “yeyiblər” - Vəzifəli şəxslər həbs edildi
“Qardaşımla birgə 16 milyon vermişik” - Tale Heydərovun ifadəsi oxundu
Deputat Cavanşir Feyziyev Londonda milyonluq mülklər alıb - SİYAHI
Saleh Məmmədov 1 ilə 176 milyon manat artıq vəsait xərcləyib - RƏSMİ
Leysan Məmmədovun fəaliyyəti araşdırılacaq….- Milyonlar necə xərclənir?
“Azəraqrar”ın əsl rəhbəri kimdir? - Nazirin sabiq komandirinin maaşı 7 dəfə artırılıb?
Bizim iradəmizə qarşı çıxanın başı əziləcək - Azərbaycan Prezidenti
Maliyyə Nazirliyi AAYDA yoxlama aparır - Ciddi yeyintilər aşkarlanıb
Vensin Azərbaycana səfəri: Zəngəzur dəhlizinin müzakirələri yeni mərhələdə
Unudulmuş Nobel laureatı və sovet Rusiyası - Siqrid Unsetin acı müşahidələri
Tarix 29.06.25, 15:29 |
|
Keçmiş deputat, elm və təhsil sahəsində tanınmış ekspert Etibar Əliyev "Facebook" səhifəsində "Bazar günü oxuları" seriyasını davam etdirir. Onun məqaləsini oxuculara təqdim edirik:
Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının bir çoxu bu gün Azərbaycan oxucusu üçün tamamilə tanınmır. Onların əsərləri nə dilimizə tərcümə olunub, nə də çap edilib. Bu siyahıya 1928-ci ildə Nobel mükafatına layiq görülmüş Norveç yazıçısı Siqrid Unset də daxildir. O, XX əsrin ən məhsuldar qadın yazıçılarından biri hesab edilir – 30-dan artıq romanın müəllifidir. Ancaq onun adı nə orta məktəb dərsliklərində yer alıb, nə də ali məktəblərin filologiya fakültələrində tanıdılıb.
Sovetlərə və faşizmə eyni dərəcədə nifrət
Unset təkcə bir yazıçı deyil, həm də siyasi düşüncələri və ictimai mövqeyi ilə seçilən bir ziyalı idi. O, həm Sovet totalitarizminə, həm də faşist ideologiyasına qarşı açıq çıxış edən azsaylı Qərb intellektualları arasında idi. Ötən əsrin 30-cu illərində Rusiyaya etdiyi səfər zamanı – xüsusilə Moskva və Vladivostokda olarkən – gördükləri onu sarsıtmışdı. Bu sarsıntını qələmə aldığı qeydlərində Unset Sovet Rusiyasını tənqid etməkdən çəkinmir.
Gördükləri: yoxsulluq, natəmizlik və kədər
Onun müşahidələri həm antropoloji, həm də sosial psixoloji baxımdan son dərəcə qiymətlidir. Unset yazır ki:
“Dünyanın heç bir şəhərində buradakı qədər tələsən, amma hara getdiyini bilməyən insan kütləsi görmədim.”
“Mağazaların piştaxtaları boş, qarşısında isə növbəyə duran insan kütlələri var idi".
"Adamlar çox kasıb və zövqsüz geyinmişdi. Heç birində ümid, gülümsəmə, yaşamaq sevinci yox idi.”
Yazıçı insanların üz ifadəsində ümidsizlik, bədbinlik və vahimə gördüyünü qeyd edir. Hətta bu ölkədə heç bir insanın bir-birindən fərqlənmədiyini, hər kəsin eyni formalı və “üzsüz” bir şəkildə dolaşdığını yazır. O, küçələrdə bir nəfər belə saqqallı kişiyə rast gəlmədiyini qeyd edir, lakin onların hamısının “üzütüklü” olduğunu qeyd etməsi vizual təəssüratın gücünü göstərir.
Qadınların vəziyyəti isə Unsetin təsvirində daha da acınacaqlıdır – onların görkəmi yazıçıda rəhm və acıma hissi doğurur. Uşaqlar nisbətən normal təsir bağışlasa da, onlar da bu ümumi bozluğun içində itib gedir.
"Sivil insan bu mühitdə vəhşiləşər"
Unset yazır ki, bu cür şəraitdə bir sivil insan cəmi iki ilə vəhşiləşə bilər. Onun təsvir etdiyi mənzərədə bir cəmiyyətin nəinki mədəni, hətta fiziki baxımdan da necə tənəzzül etdiyini görmək mümkündür.
Onun digər müşahidələri də diqqətçəkicidir: kəndlərin boz-bulanıq görünüşü, stansiya və kiçik şəhərlərin bir-birinə bənzəməsi, evlərin əksəriyyətinin ağacdan olması. Təbiət gözəldir, lakin baxımsızdır – bu ifadə Sovet cəmiyyətində təbiətə və mədəniyyətə olan münasibəti simvolizə edir.
Yeganə müsbət təəssürat: qara çörək və kartof
Unsetin rus mətbəxi ilə bağlı qeydləri də bir qədər istehzalıdır. Onun sözlərinə görə, Rusiyada pendir və digər ərzaq məhsulları olduqca keyfiyyətsiz və çirkli idi. Yalnız qara çörək və kartof Avropadakından daha yaxşı idi, bu da Unsetin müşahidələrində nadir rast gəlinən müsbət qeydlərdən biri kimi qalır.
“Sovetlər faşistlər tərəfindən işğal edilmiş Avropanı xatırladır”
Mətnin ən diqqətçəkən hissəsi isə yazıçının yekun rəyidir. Siqrid Unset SSRİ-ni belə təsvir edir: “Bu ölkə mənə Avropanın artıq faşistlər tərəfindən işğal edilmiş ölkələrini xatırladır".
Bu cümlə XX əsrin iki fərqli totalitar ideologiyasının (sovet kommunizmi və alman faşizmi) mahiyyətcə bir-birinə necə bənzədiyini ifadə edir. Unsetin bu müşahidəsi təkcə siyasi deyil, həm də tarixi paralellər baxımından olduqca mühümdür.
Azərbaycan oxucusu Unseti niyə tanımır?
Əfsus ki, bu dərin və təsirli müşahidələrin müəllifi olan bir Nobel laureatının əsərləri bu gün Azərbaycan dilində yoxdur. Onun romanları nə tərcümə edilib, nə də oxucuya təqdim olunub. Halbuki bu cür intellektual mətnlər təkcə ədəbiyyat deyil, tarix, siyasət və cəmiyyət elmləri üçün də ciddi qaynaq ola bilərdi.
Müasir Azərbaycan cəmiyyəti, xüsusən də gənc nəsil belə parlaq və dürüst müşahidəçiləri tanımadan dünyagörüşünü necə formalaşdıra bilər?
Xəbərin oxunma sayı : 892
Xəbərlər
-
AQEM-in 7-ci Sammiti: Unikal dialoq platforması
-
Füzuli Zəfərin və Böyük Qayıdışın simvoludur
-
Bakı Sammiti Asiyada iqtisadi əməkdaşlığın inkişafına yönəlib
-
Füzuli uğrunda gedən döyüşlər Ordumuzun şücaətinin göstəricisi idi
-
AQEM-in 7-ci zirvə görüşü Azərbaycanın regional təhlükəsizliyin təmin olunmasındakı rolunu nümayiş etdirdi
-
Ölkəmiz hər zaman sülhə, tərəqqi və əmin-amanlığa sadiqlik nümayiş etdirir
-
Türkiyə ilə Azərbaycan arasında strateji əlaqələr sarsılmazdır - Hakan Fidan
-
Etirazlar zamanı baş verən dağıntılar tələbələrin işi deyil - Edi Rama
-
Rusiya Baş Konsulluğu Qazaxıstan XİN-ə nota göndərib - Repçi Navainin həbsi ilə əlaqədar
-
Özəl məktəblərdə təhsil haqqı 5-45 min manat arasında dəyişir - Siyahı
-
Azərbaycanda gənc kişilər qadınlardan 2,2 dəfə çox ölür - SƏBƏBLƏR
-
PKK əfv edildi, Öcalan villada yaşayır - Ümit Özdağ
-
Füzuli rayonu yeni inkişaf dövrünü yaşayır
-
“Yenidən evlənmək və ana olmaq istəyirəm” - Hadisədən etiraf
-
Aysel Şükürovanın keçmiş əri həbs edildi - Aliment borcuna görə
-
Bu şəraitdə toyuq kəsirmişlər - Sex bağlandı
-
Prezidentin sosial media hesablarında AQEM-in 7-ci Zirvə Görüşü ilə bağlı - Paylaşım
-
Kosmetikaya görə dərsə buraxılmayan şagirdin atası insident törətdi - Həbs edildi
-
“Ərdoğan sonuncu dəfə namizəd olacaq” - Türkiyədə seçkilərin vaxtı açıqlandı
-
Ailədə bir qazi, iki əsgər var - Nəsimi Musayevin atası maraqlı detallar AÇIQLADI
-
DTX-nin saxladığı şəxslərə hökm oxundu - Sui-qəsd etməyə hazırlaşmaqda təqsirləndirilirlər
-
SOMDA-da xidmətə qəbul başlayır: Kim müraciət edə bilər?
-
Kərə yağı ilə bağlı xəbərdarlıq - “İstehsalçılar bu boşluqdan istifadə edir”
-
Azərbaycan xalqı Füzuli Şəhər Gününü qürur və sevinclə qarşılayır
-
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank yeni məzənnəni açıqladı
-
Saleh Səmədova hökm oxundu - Keçmiş “ağsaqqal“a 8 il cəza kəsildi
-
Prezident Türkiyənin xarici işlər nazirini qəbul etdi - FOTO
-
Azərbaycanda bankların mənfəəti açıqlanıb - Tam siyahı
-
Mətbuat Şurasının İdarə Heyəti dəyişir - Yeni namizədlərin siyahısı
-
Əliyevlə Tokayev Trans-Xəzər Fiber-Optik Kabel Xəttinin açılışını etdi - Fotolar
-
Pakistanda dərs zamanı məktəbin damı çökdü - 32 şagird öldü
-
Sülh hələ də kövrəkdir, onu qorumaq və möhkəmləndirmək lazımdır - İlham Əliyev
-
“Bal Badem“ vergidən yayınır? - Şirniyyat evi müştərilərindən kartla ödənişi qəbul etmir
-
14 milyon manatlıq dələduzluq işi üzrə növbəti məhkəmə prosesinin vaxtı bəlli oldu - TƏFƏRRÜAT
-
Azərbaycan bütün sahələrdə tərəqqi nümunəsinə çevrilib - Tokayev
-
Müdafiə Nazirliyinin bölmə rəisi rüşvət verməyəni evsiz qoyub - Məhkəmə
-
“Bizi müharibəyə Ermənistan məcbur edib“ - Prezident
-
Neft-qaz şirkətlərinin təchizatçısı xaricə dollar köçürüb fəaliyyətini dayandırdı - DETALLAR
-
İrana hücum planı sızıb, əməliyyat təxirə düşüb - “Onları güllələmək lazımdır”
-
Azərbaycanda “Rəqəmsal rabitə“ informasiya sistemi yaradılır - SƏRƏNCAM
-
Müharibə bizim seçimimiz olmayıb, bizi buna Ermənistan məcbur edib - Prezident
-
Starlink yalnız mülki və müdafiə məqsədləri üçün nəzərdə tutulub - Mask
-
“Neft emalı zavodlarına hücumlar bərpa olunacaq“ - Zelenski
-
“Dərnəgül bazarının “Abşeron” TM-ə köçürülməsi qiymətləri aşağı sala bilər” - VİDEO
-
İkinci qrup əlil 6 nəfəri aldadıb 23 min almışdı - Həbs edildi
-
Azərbaycanlı reper saxlanıldı - Hansı cəza verilə bilər?
-
Naxçıvanda xəstələrin ərzağını məmurlar mənimsəyir - Narazılıq var
-
Beyləqanda YAP-ın VIII Qurultayından irəli gələn vəzifələr müzakirə olundu - Fotolar
-
“Yelo Bank”ın mənfəəti kəskin azaldı - Şirkətlər pullarını bankdan geri götürür
-
Azərbaycan nefti 4 dollara yaxın ucuzlaşdı - Yeni qiymət
-
Ceyhun Bayramov Çinin xarici işlər naziri ilə görüşüb - Fotolar
-
Hicaba dair qadağanın olduğu məktub saxtadır - Media və Yayım Şurası
-
Maşın saxlamaq qadağandır işarəsi olsa da, məhəl qoyan yoxdur - VİDEO
-
Ev alarkən mənzilin altından kollektorun keçib-keçmədiyini necə bilmək olar? - VİDEO
-
Türkmənistan Prezidenti Azərbaycana səfərə gəlib - Zirvə Toplantısında iştirak edəcək
-
Bakıda tozlu hava müşahidə olunur - İki gün davam edəcək
-
İki xalq arasında dostluq münasibətlərinin yeni mərhələyə yüksəlməsinə mühüm töhfə
-
Azərbaycan və Laos dost ölkələrdir, beynəlxalq arenada fəal əməkdaşlıq edirlər
-
“Aston Villa”dan darmadağın, “Real”dan geridönüş - ÇL-də gecənin nəticələri
-
Azərbaycan-Laos münasibətlərinin yeni əməkdaşlıq mərhələsinə qədəm qoyduğunu göstərən Birgə Bəyanat
-
Azərbaycan-Laos münasibətlərini yeni mərhələyə yüksəldə, ölkəmizin Asiya istiqamətində əməkdaşlıq imkanlarını daha da genişləndirə bilər
-
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank yeni məzənnəni açıqladı
-
İsrail Prezidenti Azərbaycana gəldi - FOTOLAR
-
Azərbaycanda kirayə haqqı 3,9%, mənzillərin qiyməti isə 6,3% artıb - Hesabat
-
Guya DTX-dən zəng gələcək - Qanunsuz tələblərə inanmayın!
-
İçkili halda sükan arxasına əyləşdi - Arvadı öldü, oğlu yaralandı
-
Səmədovun mənimsədiyi pulu oğlu qaytardı - 300 min...
-
Ət bazarında qiymətlər niyə dayanmadan artır? - VİDEO
-
İstanbuldan Bakıya 16 min dərman gətirmək istədi - Qarşısı alındı
-
Həbs edilən polkovnik Ceyhun Həsənovun yaxın adamı imiş - Rüşvətin məbləği bilindi
-
“Azərbaycan ittiham etmək tamamilə əsassızdır“ - Rəsmi Bakıdan Fransaya çağırış
-
Məktəbli formasına görə saxlanılanlar barədə QƏRAR VERİLDİ
-
İnsanlar hər ay banklara 240 manat borc ödəyir - Son 6 ildə 2,6 dəfə artıb
-
Böyük Britaniyaya qarşı yönələn təhlükələr dörd dəfə artıb - Kəşfiyyat
-
Sabiq sədrin məhkəməsi: Şahid istintaqdakı ifadəsini təsdiqləmədi
-
Kiyev vuruldu, ABŞ xəbərdar etmədi - Ölənlər və yaralananlar var...
-
Azərbaycanda 47 min yeni iş yerinin yaradılması gözlənilir - RƏSMİ
-
“Sabah” qələbəyə görə nə qədər qazanıb? - Klubların siyahısı
-
“300 min hektardan çox ərazi minalardan və partlayıcı sursatdan təmizlənib“ - Prezident
-
Kirayə mənzillər ucuzlaşdı - Median qiymət açıqlandı
-
Aprelin 1-dən kartdan-karta köçürmələrdə komissiya tutulacaq - Rəsmi
-
Maskdan Respublikaçıların seçki kampaniyasına ianə - 366 milyon dollar
-
Azad edilmiş ərazilərin bərpasına 25.5 milyard manat ayrılıb - Prezident
-
Şura İran və Türkiyə ilə bağlı bəyanat verdi - TAM MƏTN
-
“Ermənistan və Azərbaycan arasında anklav və eksklav olmamalıdır“ - Paşinyan
-
“Halk TV”də axtarış aparıldı, yayımı dayandırıldı - Video
-
“Müharibənin qarşısını almaq üçün müharibəyə hazırlaşırıq” - Lukaşenko
-
Dövlət qurumlarının saytlarına kiberhücum olub - RƏSMİ
-
Kreditini tam ödəyən şəxsdən əlavə pul tələb olunur? - VİDEO
-
Tramp Rusiyaya qarşı yeni sanksiyalardan imtina edə bilər - “Politico“
-
Bəyanat həm də dünyəvi siyasətin konturları haqqında bilgi kimi dinlənildi
-
Azərbaycan-Kamboca münasibətlərində yeni dövr
-
“Azərbaycanda hicab qadağan olunmayıb, bu məsələ həll olunacaq...“ - Şeyxdən AÇIQLAMA + VİDEO
-
Azərbaycan-Kamboca münasibətlərində yeni əməkdaşlıq mərhələsində
-
Prezidentlər mətbuata bəyanatlarla çıxış etdilər - Fotolar
-
Siyasi tərəfdaşlıqdan iqtisadi nəticələrə doğru
-
Qaradağda məktəb direktorunun avtomobilini yandıran şəxs həbs edildi - Video
-
“44 il əvvəl səfər etdiyim Azərbaycanı çətinliklə tanıdım“ - Laos lideri
-
Məktəbdə yanğın törətməyə cəhddə şübhəli bilinən 6 nəfər saxlanılıb - RƏSMİ
-
“Bu sərmayələr bizim imkanlarımızı göstərir“ - Prezident İlham Əliyev
-
“Putin Zelenskidən daha çox sülh sazişi bağlamaq istəyir“ - Donald Tramp
-
Azərbaycanda qoyunların sayı 15% azalıb, ət istehsalı isə 4% artıb - Statistika
-
Lənkəranda qadınla 3 yaşlı oğlu bıçaqlandı - Əri saxlanıldı
-
Prezident təqaüdçülərinin ən çox olduğu universitetlər - Siyahı
-
Azərbaycan-Laos sənədləri mübadilə edildi - FOTOLAR
-
Bu vəziyyətdə 5 ay əlillik təyinatı ilə bağlı cavab gözləyib... – Video
-
Sakinlərin yumağa verdiyi minlərlə xalça yoxa çıxdı - VİDEO
-
Prezidentlər təkbətək görüşdü - FOTOLAR
-
Laos Prezidentinin Bakıda rəsmi qarşılanma mərasimi oldu - FOTO/VİDEO
-
Aeroportlar yenə bağlandı - Türkiyədən uçan təyyarələr geri qayıtdı
-
Tramp Ukraynanı təslim olmağa məcbur etməyə çalışacaq - “The Atlantic“
-
Azərbaycan neftinin qiyməti bahalaşdı - Qara qızıl 131 dolları ötüb
-
Sumqayıtda inzibati bina sökülərək yerində yaşayış binası tikilir? - VİDEO
-
“44“ bədii filminin premyerası oldu - FOTOLAR
-
Bakıda hərəkətin təşkili sürcülərdə çaşqınlıq yaratdı - VİDEO
-
Paytaxtın bu rayonunda 2 gün su olmayacaq - XƏBƏRDARLIQ
-
Naxçıvan MR-in Bakıdakı Daimi Nümayəndəliyinə yeni rəhbər təyin olunub - Sərəncam
-
Aİ ilə bağlı referendum keçirməyəcəklər - Baş nazir açıqladı
-
DTX avtomobilləri qəsdən yandıranları həbs etdi - VİDEO
-
Siqaret şəxsiyyət vəsiqəsi ilə satılacaq? - Azərbaycana gözlənilən qərar
TOP 10
ARXİV






