![]() |
|
![](https://azfakt.com/photos/96972.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/c4fcc13f-2ac4-41a1-8164-2d1bc23c8dc0.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/23180.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/282112.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/798367.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/2221648.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/a2a6e587-7499-4cb7-aed6-e39b6fe7fb42.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/7331944.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/32116.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/572101.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/317123.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/82795.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/7744.jpeg)
![](https://azfakt.com/photos/937755.jpg)
31 mart soyqırımından 106 il keçir - FOTO
Tarix 31.03.24, 0:08 |
|
![bitmap-img6](https://azfakt.com/photos/31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı 1061.jpg)
Bu gün ermənilərin azərbaycanlılara qarşı etnik təmizləmə siyasətinin növbəti genişmiqyaslı aktı - 31 mart soyqırımından 106 il keçir.
AzFakt.com xatırladır ki, 1918-ci il martın 31-də Bakı şəhərində azərbaycanlıların kütləvi qırğınına başlanılıb. 3 aprel tarixinə qədər Bakı şəhərində və Bakı quberniyasının müxtəlif bölgələrində, eləcə də Qarabağ, Naxçıvan, Şamaxı, Quba, Xaçmaz, Lənkəran, Salyan, Zəngəzur və digər ərazilərdə Bakı Soveti qoşunlarının və daşnak erməni silahlı dəstələrinin azərbaycanlılara qarşı soyqırımı nəticəsində rəsmi mənbələrə əsasən onminlərlə soydaşımız məhz etnik və dini mənsubiyyətinə görə öldürülüb.
Yaşayış məntəqələri, tarixi abidələr, məscid və qəbiristanlıqlar viran edilib. Dinc azərbaycanlıların qırğınında Bakı Sovetinin 6 min silahlı əsgəri, eyni zamanda Daşnaksütyun partiyasının 4 minlik silahlı dəstəsi iştirak edib.
Həmin dəhşətli günlərin şahidi olmuş alman A.Y.Kluqe 1925-ci ildə Bakı hadisələri barədə yazıb: “Ermənilər müsəlman (azərbaycanlı) məhəllələrinə soxularaq hər kəsi öldürür, qılıncla parçalayır, süngü ilə dəlmə-deşik edirlər. Qırğından bir neçə gün sonra bir çuxurdan çıxarılan 87 azərbaycanlının cəsədinin qulaqları və burunları kəsilib, qarınları yırtılıb, cinsiyyət orqanları doğranıb. Ermənilər uşaqlara acımadıqları kimi, yaşlılara da rəhm etməmişdilər”.
AXC yarandıqdan sonra 1918-ci ilin mart hadisələrinin araşdırılmasına xüsusi diqqət yetirilib. Nazirlər Şurası tərəfindən 1918-ci il iyulun 15-də bu faciənin tədqiqi məqsədi ilə Fövqəladə İstintaq Komissiyası yaradılıb.
Həmin Fövqəladə İstintaq Komissiyasının materiallarına əsasən, azərbaycanlılara qarşı soyqırımı törədən erməni quldurları Şamaxıda 8 minədək dinc sakini öldürüblər. Cavanşir qəzasının 28 kəndi, Cəbrayıl qəzasının 17 kəndi tamamilə əhalisi ilə birgə məhv edilib. Gümrü yaxınlığında əsasən qadınlardan, uşaqlardan və qocalardan ibarət 3 min nəfərlik azərbaycanlı köçü pusquya salınaraq, son nəfərinədək qətlə yetirilib.
Erməni silahlı dəstələri Naxçıvan qəzasının bir neçə kəndini yandırıb, Zəngəzur qəzasında 115 azərbaycanlı kəndi məhv edilib, 3 257 kişi, 2 276 qadın və 2 196 uşaq öldürülüb.
Bütövlükdə Zəngəzur qəzası üzrə 10 068 azərbaycanlı öldürülüb və ya şikəst edilib, 50 000 azərbaycanlı isə qaçqın düşüb. İrəvan quberniyasının 199 kəndində yaşayan 135 min azərbaycanlı qətlə yetirilib, kəndlər isə yerlə bir edilib. Erməni silahlı dəstələri daha sonra Qarabağa yürüş edib, 1918-1920-ci illər arasında Qarabağın dağlıq hissəsində 150 kəndi dağıdıb və əhalisini məhv ediblər.
Britaniya briqada generalı R.Qortonun Londona göndərdiyi 1918-ci il 8 dekabr tarixli sənəddə 20 min, Fövqəladə İstintaq Komissiyasının sənədlərində 30 min, Milli Məclisin nəşr etdiyi kitabda isə 50 mindən çox müsəlmanın soyqırımına məruz qaldığı göstərilir. Yəqin ki, bu da son rəqəm deyil.
Paris Sülh konfransında Azərbaycan nümayəndə heyətinin rəhbəri Əlimərdan bəy Topçubaşov ABŞ Prezidenti Vudro Vilsona 1919-cu il 28 may tarixli müraciətində ona digər sənədlərlə yanaşı, Fövqəladə İstintaq Komissiyasının materiallarını da təqdim etmişdi. Bundan sonra obyektiv informasiya toplamaq üçün Cənubi Qafqaza ABŞ nümayəndə heyətinin göndərilməsi məqsədəuyğun sayılmışdı. Həmin ilin yayında Bakıya göndərilən general Harbord hadisələr barədə obyektiv məlumat toplamaq üçün müxtəlif şəxslərlə görüşmüşdü.
Ümumiyyətlə, Bakıda fəaliyyət göstərən rus və erməni təşkilatları Fövqəladə İstintaq Komissiyasının normal işinə maneələr törədir, təzyiq kampaniyaları təşkil edirdilər. Lakin bütün çətinliklərə baxmayaraq, komissiya qısa müddətdə çox böyük işlər görə bildi.
Bu hadisələrə onların bilavasitə təşkilatçısı olan Stepan Şaumyan özünəməxsus don geyindirməyə çalışırdı. 1918-ci il aprelin 13-də o, Moskvaya Xalq Komissarları Sovetinə yazdığı məktubda həmin ilin martında Bakıda ermənilərin azərbaycanlıların başına açdıqları müsibətlərə siyasi məna yükləmək üçün dəridən-qabıqdan çıxırdı.
Guya ki, bu hərəkətlər azərbaycanlılara qarşı ermənilərin milli ədavətindən yox, Sovet hakimiyyətinə sədaqətindən doğub. 1919-cu və 1920-ci illərdə martın 31-i Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti tərəfindən ümummilli matəm günü kimi qeyd edilib.
31 Mart soyqırımı faciəsinin araşdırılması və həqiqətlərin dünyaya yayılması işi ümummilli lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə başlanılıb.
1998-ci il martın 26-da Heydər Əliyevin imzaladığı və böyük tarixi əhəmiyyət daşıyan “Azərbaycanlıların soyqırımı haqqında” fərmanla 1918-ci il martın 31-i “Azərbaycanlıların soyqırımı günü” elan edilib. Bundan sonra həmin tarixin öyrənilməsi istiqamətində mühüm işlər görülüb, çoxlu əsərlər yazılıb və əcnəbi dillərə tərcümə olunub.
Son illər bu sahədə aparılmış araşdırmalar sayəsində çoxlu sayda yeni faktlar və sənədlər toplanılıb. Quba şəhərində tapılan kütləvi məzarlıq isə erməni vəhşiliyinin miqyası barədə təsəvvürləri aydınlaşdırıb.
Xəbərin oxunma sayı : 1420
Hadisə
Xəbərlər
-
Azərbaycanlı aktrisanın yarıçılpaq görüntüsü müzakirələrə səbəb oldu - VİDEO
-
“Plan onlara təqdim olunacaq” - Zelenski münaqişənin həllindən danışdı
-
Deputat Hicran Hüseynova və bacısı Fransada dəniz sahilində 5 milyon avroluq villanı sökdürdü - FOTOLAR
-
“Attestatla qəbul“ tələsinə düşənlər: Kimdir günahkar?
-
“Telegram“ Ukraynanın milli təhlükəsizliyinə real təhlükə yaradır“ - Kiril Budanov
-
Ətin qiyməti qalxdı - 20 manat (VİDEO)
-
Həmin parkinq qanunsuz imiş - Rəsmi açıqlama
-
“Trampın seçilməsi heç nəyi dəyişməyəcək“ - Medvedev
-
Antiterror əməliyyatının yeni detalları açıqlandı - Neçə separatçı məhv edilib?
-
Makronun istefasını tələb edirlər - Fransız xalqı küçələrdə
-
Pis qoxu və üfunət... - Abşeronda kanalizasiya problemi (VİDEO)
-
General-mayora Müdafiə Nazirliyində vəzifə verilib - Maddi-Texniki Təminat Baş İdarəsinin rəisi
-
Bakıda tanışı ilə narkotik satan qız tutuldu - FOTO
-
“Putin yaxın gələcəkdə heç bir xarici səfər planlaşdırmır“ - Peskov
-
“Telegram“ bu funksiyaları ləvğ etdi - Fırıldaqçılar istifadə edirdi
-
Prezident hərbi qulluqçularla bağlı fərman imzaladı - Bu hərbçilərə maliyyə dəstəyi göstəriləcək
-
“Flaqman” südlü sosisin içərisindən zibil çıxdı - VİDEO
-
Hazırda Azərbaycanda kütləvi yayılan yeni virus nədir? - Açıqlama
-
Arvadını təhdid edən kişi həbs edildi - 15 sutkalıq
-
Ədliyyə Nazirliyinin Əsasnaməsində dəyişiklik edildi – Fərman
-
Bakıxanovda obyekt tikintisində işçilərin təhlükəsizlik qaydalarına əməl edilmir? - FOTOLAR
-
Mehriban Əliyeva Orxan Aslanovu təbrik etdi - FOTO
-
Kapadokiya - Türkiyənin nağıl dünyası və tarixi incisi - FOTO
-
Azərbaycanda pensiyaçıların sayı niyə gün-gündən azalır? - AÇIQLAMA
-
Skuterlə qayda pozanlar cərimələnirlər? - BDYPİ-dən açıqlama
-
İntiqam Məmmədov sahibkarların qanuni ticarət fəaliyyətini ələ keçirmək istəyir? - AÇIQLAMA
-
Daha bir idmançımız Paralimpiya çempionu oldu – Fotolar
-
17 manatlıq yağ 24 manat oldu - Kəskin BAHALAŞMA
-
Mehriban Əliyeva Lamiyə Vəliyevanı təbrik etdi - FOTO
-
Vilayət Eyvazov TDT ölkələrinin DİN rəhbərlərinin iclasında iştirak etdi - FOTO
-
KTMT təlimləri başladı - Ermənistan iştirak etmir
-
“Sabunçu Sənaye İstehsal”ın 1,1 milyon manatlıq səhmləri dövriyyədən çıxarılıb - SƏBƏB
-
Paris-2024: Lamiyə Vəliyeva növbəti medalını qazanıb
-
Hadisenin iddialı qırmızı xalı tərzi - Fotolar
-
Məhkəmə Trampın hökmünü yenidən təxirə salıb – Seçkilərindən sonraya qaldı
-
Bakıda evdə partlayış – Xəsarət alan var + Video
-
Hamı Bakının bu qəsəbəsindən torpaq alır – Səbəbi bu imiş
-
Rus ordusunun son sutkadakı itkiləri açıqlandı - SİYAHI
-
Zakir Həsənovla Hikmət Mirzəyev şərti sərhəddəki bölmələrdə - Fotolar
-
Bakıda bəzi yollarda hərəkət istiqaməti dəyişdiriləcək - Xəbərdarlıq
-
Şuşaya daha 27 ailə qayıtdı – Fotolar
-
Macarıstan Ukraynaya silah tədarük etməyib və etməyəcək - Siyarto
-
“28 May”dakı təmir nə vaxt yekunlaşacaq? - Video
-
Alimentdən yayınanların diqqətinə! - Video
-
Son zamanlar dəb olan yenilik: Göz rəngi əməliyyatı edənlər şəxsiyyət vəsiqəsini dəyişməlidirlər?
-
Günay gəlinlik geyindi: “Sevdiyim adamla...“
-
Dövlətin ayırdığı milyonlar: Gələcəyə yatırım, yoxsa transfer büdcəsi?
-
Bank kartlarımızdan pullar necə oğurlanır? - Qorunma yolları
-
Azərbaycanda toyuq ətinin qiyməti bahalaşdı - VİDEO
-
Çindən Azərbaycana avtomobil gətirən şirkətlər Rusiya sərhəddindən niyə buraxılmır? - VİDEO
-
Zelenski və Putin görüşməlidir - Orban
-
Bioloji aktiv qida məhsullarında uyğunsuzluqlar aşkarlandı - RƏSMİ
-
Amfibiya İzmir-Urla istiqamətindəki meşə yanğını ilə mübarizəyə cəlb olundu - VİDEO
-
“Harrisin kampaniya büdcəsi avqust ayında 361 milyon dollar artıb” – “Reuters”
-
Şəhid Elyar Mirzəyevin doğum günü qeyd olunub - FOTOLAR
-
Müdafiə Nazirliyi antiterror əməliyyatından görüntülər yaydı - VİDEO
-
Bakı merinin xidməti maşını sürücülərin yolunu kəsdi və... - VİDEO
-
Bu gün instaqramda kimlər nələr paylaşdı? - FOTOLAR
-
Avtomobillərin texniki baxışı zamanı qanunsuz hallar üzə çıxdı - Video
-
“Fələstin məsələsində Misiri tək qoymamalıyıq“ - Hakan Fidan
-
Şuşada 32 ildən sonra ilk toy - FOTOLAR
-
Tərəvəzlər əl yandırır: Ucuzıaşmaya ümid etməməliyik
-
“Abzas Media” işi ilə bağlı saxlanılan şəxslərin həbs müddəti uzadılıb - TƏFƏRRÜAT
-
FAB boyaları haqqında protokol yazılıb – İşə məhkəmədə baxılacaq
-
“Rusiya-Ukrayna münaqişəsinin həllində iştirak etməyə hazırıq” – İlham Əliyev
-
Gömrük Komitəsinin daha bir vəzifəli şəxsi həbs olundu - Baş Prokurorluğun məlumatı
-
Azərbaycanda ilginc dələduzluq: 11 boçka yağ, 250 manat pul...
-
Dollar neçəyə olacaq? – 3 günlük rəsmi məzənnə açıqlandı
-
AŞPA üzvlərinin səfərinə qoyulan qadağa nə vaxt ləğv ediləcək? - Prezident açıqladı
-
“Uşaqlıqda itlərlə futbol oynayırdım” - Lamin Yamal
-
Oksford Məktəbinin binası yenidən satışa çıxarıldı - 2,5 milyonluq endirim
-
Prezident İtaliyada Beynəlxalq Çernobbio Forumunda - VİDEO
-
Bayden Ukraynaya 250 milyon dollarlıq silah göndərəck – Nazir açıqladı
-
Əli İnsanovun üzərindən məhkumluq götürüldü - Məhkəmə iclası
-
Prezidentlə xanımının İtaliyaya səfəri başa çatdı - Fotolar
-
Məcnun Məmmədov Goranboyda vətəndaşları qəbul etdi - Fotolar
-
“Övladım üçün imkanlı şəxslərdən yardım istəyirəm” – 5 yaşlı Yağmurun köməyə ehtiyacı var
-
“Sülh müqaviləsinin mətninin təqribən 80 faizi artıq razılaşdırılıb” - İlham Əliyev
-
“Bu il məktəbli forması alanların sayı azalıb...“ - VİDEO
-
“Kurskdakı əməliyyatlarda Rusiyanın 6 min hərbçisi ölüb və yaralanıb“ - Zelenski
-
Hesablama Palatasının BDU-da aşkarladığı nöqsanlar açıqlanıb - TƏFƏRRÜAT
-
Avropada bu xalqlar yox olacaq - “Demoqrafik çöküş qaçılmazdır“
-
Bakıda 29, bölgələrdə 33 dərəcə isti olacaq - Sabahın havası
-
Oqtay Əsədov Azərbaycandan gedib? - Telefon nömrələrini də dəyişib
-
Elmi Tədqiqatların Əlaqələndirilməsi Şurası yaradılıb, sədr seçilib - SİYAHI
-
“Azərbaycan və İtaliya uzun illərdir strateji tərəfdaş olaraq fəaliyyət göstərir“ - İlham Əliyev
-
Çin Əfqanıstan iqtisadiyyatını da ələ keçirir - Böyük investisyalar yatırır
-
“Bədənimi bu 10 ilin içində çox israf etmişəm” - Renka
-
Prezident İtaliyada sessiyada çıxış etdi - VİDEO
-
Zakir Həsənov və Hikmət Mirzəyev şərti sərhəddə olublar - Bölmələrə tapşırıqlar verilib
-
Qiymət qalxır, sürət düşür - Azərbaycanda internet “möcüzəsi”
-
Rus ordusunun son sutkadakı itkiləri açıqlanıb - SİYAHI
-
Sabiq məmurun oğlu azadlığa buraxıldı - FOTO
-
Vilayət Eyvazov Qırğızıstana gedib - TDT-yə üzv dövlətlərin nazirləri bir arda (FOTO)
-
“Optimal”ın 17 minlik əşyalarını mənimsəyən qadına elektron qolbaq taxıldı - TƏFƏRRÜAT
-
Toy etmək istəyənlərin nəzərinə! - Qiymətlər qaldırıldı
-
Dalğanın hündürlüyü 3.6 metrə çatıb - Faktiki hava
-
“Qəzzada atəşkəs HƏMAS-dan asılı olduğu kimi İsraildən də asılıdır“ - Blinken
-
Rusiya Ukrayna ilə nizamlanmaya dair “İstanbul prinsipləri”nə qayıtmağa hazırdır - Lavrov
-
“İsrailin fələstinliləri ölkəmizə deportasiya etmək cəhdi müharibə elanıdır“ - İordaniya XİN
-
Tramp Maska bu vəzifəni verəcək - “Reuters”
-
Bu yollarda tıxac var – Siyahı
-
“iPhone 16” gəlir - Hansı özəllikləri olacaq?
-
Bu gün instaqramda diqqət çəkənlər - FOTOLAR
-
Restoranlar qiymətləri artırdılar - VİDEO
-
Tərəvəz bazarında bahalaşma - VİDEO
-
Mehriban Əliyeva İtaliyadan paylaşım etdi - FOTO
-
Qəzzada atəşkəslə bağlı danışıqlar dayanıb - Ağ Ev
-
UEFA Millətlər Liqası: Azərbaycan yığması İsveçə məğlub olub
-
Azərbaycanda körpələr arasında ölüm hallarının sayı artıb - VİDEO
-
“Bu gündən sonra daxil olmuş müraciətlərə baxılmayacaq“ - MSK sədri
-
Sakinlərin nəzərinə: Sabah bəzi ərazilərdə qaz olmayacaq
-
2-3 dəfə baha təklif olunan mənzillər - Günlük kirayənin hansı riskləri var?
-
“Ukrayna Kursk əməliyyatı zamanı çox şey əldə etdi” – Stoltenberq
-
“Bizdə müraciətlərin araşdırılması prosesi şəffafdır” – MSK sədri
-
“Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportunun adından saxta məlumatlar yayılır” – Açıqlama
-
Azərbaycanda valideyn himayəsindən məhrum uşaqların sayı sürətlə artır – Statistika
-
İlham Əliyev Ciorcia Meloni ilə görüşdü - Fotolar
-
Binəqədidəki partlayışla bağlı MƏHKƏMƏ - Toğrul Rzayev qohumunun tapşırıqlarını icra edib
-
“Regionda sərhədlərin dəyişdirilməsi bizim üçün qırmızı xətdir“ - İran XİN rəhbəri
TOP 10
ARXİV