| |
|
Xankəndi futbol stadionunda nə baş verir? - Mühəndis yoxluğu, fəhlələrə keyfiyyətsiz yemək...
Yüksək faiz, qanunsuz girov: “S Lombard”ı kim himayə edir?
“Azəraqrar”da qalmqal - “Nazirin komandiri” yeni direktora qarşı...
Məmurların adından “təcili” pul istəyirlər - DTX araşdırma aparır
Sabiq sədr Almaniyada tikinti biznesinə başlayıb - Şərikli bina tikir + FOTO
Məmməd Musayevlə əlbir olub 100 milyonu “yeyiblər” - Vəzifəli şəxslər həbs edildi
“Qardaşımla birgə 16 milyon vermişik” - Tale Heydərovun ifadəsi oxundu
Deputat Cavanşir Feyziyev Londonda milyonluq mülklər alıb - SİYAHI
Saleh Məmmədov 1 ilə 176 milyon manat artıq vəsait xərcləyib - RƏSMİ
Leysan Məmmədovun fəaliyyəti araşdırılacaq….- Milyonlar necə xərclənir?
“Azəraqrar”ın əsl rəhbəri kimdir? - Nazirin sabiq komandirinin maaşı 7 dəfə artırılıb?
Bizim iradəmizə qarşı çıxanın başı əziləcək - Azərbaycan Prezidenti
Maliyyə Nazirliyi AAYDA yoxlama aparır - Ciddi yeyintilər aşkarlanıb
Vensin Azərbaycana səfəri: Zəngəzur dəhlizinin müzakirələri yeni mərhələdə
Bakıdan çıxan eskadra, Xəzərdə döyüş, saysız-hesabsız qənimət - Ənzəli Əməliyyatı
Tarix 14.07.22, 22:18 |
|
1920-ci il mayın 18-də həyata keçirilən Ənzəli əməliyyatı tarixşünaslıqda az işıqlandırılan hadisələrdən biridir. Həmin gün Bakını az əvvəl işğal etmiş Qırmızı Ordunun Volqa-Xəzər donanması İranın Gilan vilayətində britaniyalı hərbçilərin yerləşdiyi Ənzəli limanına hücum edir. Məqsəd Rusiya İmperiyasına məxsus və vətəndaş müharibəsi sırasında bolşeviklərlə mübarizə aparan antibolşevik qüvvələrin rəhbərlərindən biri, general-leytenant Anton Denikinin nəzarətinə keçən donanmanın müsadirə olunması idi.
Lent.az Azərbaycanda baş verən hadisələrlə birbaşa bağlılığı olan Ənzəli Əməliyyatı barədə materialı təqdim edir.
Rusiya İmperiyasının süqutundan sonra onun nəhəng ərazisində davamlı və çoxsaylı müharibələr başladı.
Bütün Yer kürəsində inqilab yaymaq istəyən bolşeviklər Vətəndaş Müharibəsinin ilk başlarında imperiyanın ucqarlarını sovetləşdirməyə cəhd etdi. Amma Finlandiya və Baltikyanı ölkələrdə yerli kommunistləri hakimiyyətə gətirmək cəhdi baş tutmadı.
1919-cu il ərzində Antanta ölkələrinin milli respublikalara və “ağlarâ€a dəstək verməsi də bolşeviklərə hücumlar həyata keçirməyə imkan vermirdi. Bu fonda inqilabi aktivliyi Şərqə doğru yönəltmək ehtiyacı yaranmışdı.
Bununla bağlı bolşeviklərin liderlərindən biri Lev Trostki belə qeyd edirdi:
“Siyasi durum elə gətirib ki, Parisə və Londona gedən yol Əfqanıstan, Pəncab və Benqaliyadan keçirâ€.
1919-cu ilin ortalarında Böyük Britaniya Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionunda mövqelərini çox möhkəmləndirir.
Bu dövrdə Xəzər dənizində bolşeviklərlə silahlı mübarizə aparan, Rusiya İmperiyasının sabiq generalı Denikinin güclü donanması mövcud idi.
Qırmızı Ordunun 1920-ci ilin birinci yarısında Şimali Qafqaza yürüşü həmin donanmanın vəziyyətini tamamilə dəyişdi. Bolşeviklər Xəzər donanmasını əllərinə keçirməyə çalışırdılar və Həştərxan, Krasnovodsk (Türkmənbaşı) və Mahaçqalanı nəzarətə almışdılar.
Əsas bazalarını itirən donanma Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin paytaxtı Bakıya, oradan isə İranın Britaniya qüvvələrinin nəzarət etdiyi Ənzəli limanına aparılması planlaşdırılırdı.
Amma britaniyalılar şərt qoyaraq Denikinin donanmasının tamamilə tərksilah olunmasını və onların tabeliyinə keçməsini bildirdilər.
“Xəzərin ağqvardiyaçı donanmadan təmizlənməsi nəyin bahasına olursa-olsun gerçəkləşməlidirâ€, - bunu Sovet İttifaqının Hərbi Dəniz Qüvvələrinin komandanı Aleksandr Nemits Volqa-Xəzər donanmasının komandanı Fedor Raskolnikova məktubunda yazırdı.
Məhz bu günlərdə, 1920-ci il aprelin 28-də SSRİ qüvvələri AXC-nin mövcudluğuna son qoyaraq Bakını işğal etdilər. Bolşeviklər onların Xəzər dənizindəki mövcudluqlarına təhlükə törədən həmin donanmanı ələ keçirmək üçün plan hazırlayırlar.
Bu planın hazırlanmasına Türküstan cəbhəsinin komandanı Mixail Frunze də qoşulur. O, “ağâ€ların Ənzəli limanında ingilislərin himayəsi altında olan donanmasını ələ almaq üçün İrana 20-30 minlik hərbi qüvvə ilə müdaxilə etməyi təklif edir.
Neytral İrana hücumun ciddi beynəlxalq qınağa səbəb olmasından ehtiyat edən Sovet rəhbərliyi diplomatik qalmaqalı önləmək üçün əməliyyatda iştirak edəcək qüvvələrin Moskvanın qərarı olmadan addım atdığını bildirməyi planlaşdırırdı.
Mayın 17-də Volqa-Xəzər donanmasının 14 gəmidən ibarət eskadrası reyd üçün Bakıdan çıxaraq İran istiqamətinə yol alır. Gəmilərin göyərtəsində 2 minə qədər döyüşçü var idi. Onların sayəsində Ənzəli sahillərinə desant çıxarılması və qısa müddətə limanın mühasirəyə alınması planlaşdırılırdı.
Mayın 18-i səhər sovet donanması Ənzəliyə yaxınlaşaraq ingilislərdən kapitulyasiya etməyi və “ağâ€lardan qalan bütün donanmanı onlara verməyi tələb etdilər.
Cavab verilmədiyi üçün tezliklə gəmilərdən ingilislərin Ənzəlidəki sahil batareyaları atəşə tutulmağa başlandı.
Artilleriya atışlarından biri şəhərdə ingilis qüvvələrinin qərargahına düşdüyü üçün döyüşlərin idarə edilməsi ilə bağlı böhran və qarışıqlıq yaşandı. Britaniya hərbçiləri Ənzəlidən geri çəkilmək əmri aldı və gəmilərin az bir hissəsini də götürərək daha təhlükəsiz olan Rəşt şəhərinə geri çəkildilər.
Plana uyğun həyata keçirilən əməliyyat zamanı bolşeviklərin 1 döyüşçüsü ölür, 10 nəfər isə yaralanır. Minimal itkilər və ələ keçirilən zəngin qənimət Moskvada böyük sevinclə qarşılansa da, onlar neytral ölkə statusuna malik İranın limanına edilən hücumu kənar qüvvələrin etdiyini deyərək məsuliyyətdən yayınır.
1920-c il mayın 23-də SSRİ-nin xarici işlər üzrə xalq komissarı Georgi Çiçerin İrana müraciət edərək Ənzəlidəki əməliyyatın SSRİ rəhbərliyinin icazəsi olmadan keçirildiyini açıqlayır.
Britaniyanın “Times†qəzeti 28 may tarixli buraxılışında bu münasibətlə yazırdı:
“İranın Ənəzli limanının ələ keçirilməsi Yaxın və Orta Şərq boyu yayılmış və tezalışan materialın yanğına çevrilməsi üçün kiçik qığılcım ola bilərâ€.
1920-ci ilin iyununda Ənzəlidə qənimət kimi ələ keçirilən müxtəlif ölçülü 20 gəmi, 50 top, onlar üçün 50 min mərmi, həmçinin, radiostansiya, azuqə ehtiyatları və s. Bakıya daşınır.
Ənzəli əməliyyatı bolşeviklərin vətəndaş müharibəsi sırasında həyata keçirdiyi ən uğurlu dəniz əməliyyatı kimi tarixə düşüb.
Xəbərin oxunma sayı : 763
Warning: Undefined array key 13 in /home/azfakt/public_html/news.php on line 208
Xəbərlər
-
Bakıya yağış, dağlıq ərazilərə qar yağacaq - Sabahın havası
-
Astarada yol qəzası baş verib - Qaz xətti zədələnib, beş kənddə qaz kəsilib
-
“Xameneinin raketlərlə bağlı göstərişi həyata keçirilib“ - Qasım Qureyşi
-
Tədris Cərrahiyyə Klinikasında qalmaqal - Tibbi aparatlar işləmir, həkimlərin 5 aylıq maaşı verilmir
-
Bakıda bir sıra ərazilərə avtomobillə giriş ödənişli olacaq - Video
-
Elçin Babayevin adı Ramiz Mehdiyevin gizli planında - ŞOK DETAL
-
Azərbaycanda avtomobil bazarında seçimlər dəyişir - Çin maşınları liderdir
-
Tramp Putin ilə fotosunu “Mənim dostum” başlığı ilə paylaşıb - FOTO
-
Respirator viruslar yayılır: Həkimdən əhaliyə xəbərdarlıq (VİDEO)
-
Abort zamanı vəfat edən Yeganə həkimin qurbanı olub? - Video
-
Tramp xəbərdarlıq etdi: “ABŞ müflisləşə bilər“
-
Qaz limitləri sıfırlanır - Vətəndaşların nəzərinə
-
“Yaşıl Bağlar“ın hesabları donduruldu - 639 min manatlıq borc mübahisəsi
-
Meksikada mafiya babası tutuldu – ABŞ başına 5 milyon qoymuşdu
-
Bakıda ağaclar kəsilərək yerində restoran tikilir? - VİDEO
-
İranda güclü zəlzələ oldu - Naxçıvanda da hiss edildi
-
MTK sakinlərin aylıq ödənişlərini mənimsəyir? - VİDEO
-
Dərman almağa gedənlər saatlarla ayaq üstə qalırlar - Tovuzda xəstələr şikayətçidirlər
-
Prezident və xanımını belə yola saldılar - VİDEO
-
Ermənistanın yeni Konstitusiya layihəsi 23 noyabrda dərc ediləcək - Paşinyan
-
10 məktəbə yeni direktor təyin olundu - SİYAHI
-
Quba almasının gələcəyi sual altındadır - Fermerlər ziyana düşür
-
Sərvətinin 90%-ni itirdi - Artıq milyarder deyil
-
Prezidentlər Birgə Bəyanatı qəbul etdi - Bu istiqamətləri barədə razılığa gəliblər
-
Deputatdan nazirliklərə xəbərdarlıq: “Parlamentdə adlarını çəkəcəyəm“
-
Kartdan-karta köçürmələrə daha sərt məhdudiyyətlər gəlir? - Yeni təklif
-
Söküntülər, tələbə axını və bahalı mənzillər - Bakıda kirayə haqqı niyə artır?
-
"Mən Vyetnama səfərimin nəticələrindən çox məmnunam" - İlham Əliyev
-
Britaniya yenidən Avropa İttifaqına qayıda bilər - Baş nazirin planı
-
“Sabah rəsmi olaraq TRIPP layihəsinin başladığını elan edəcəyik” - Paşinyan
-
Azərbaycanın və Vyetnamın birinci xanımları Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO
-
TƏBİB yoxlama aparmışdı - Şöbə müdiri işdən çıxarıldı
-
“Vyetnama Vətən müharibəsi dövründəkii dəstəyə görə minnətdarıq“ - İlham Əliyev
-
Buğda istehsalında məhsuldarlıq necə artırılacaq? - Palata rəsmisindən açıqlama
-
“Milad bayramına qədər Ukrayna və Rusiya arasında atəşkəs əldə oluna bilər” - Melaniya Tramp
-
Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır - Prezident
-
20 manatlıq “Hadi İnşaat“a daha bir tender: Bu dəfə Ağcabədidə yarım milyonluq yol təmiri
-
Almaniyalı nazir Bakının şərtini dəstəklədi - Ermənistan Konstitusiyası dəyişdirilməlidir
-
Prezident və xanımının şərəfinə rəsmi nahar verilib - Fotolar
-
Berlində gizli danışıqlar: ABŞ və İran arasında vasitəçilik hələlik nəticə vermir
-
“Yorğun halda sükan arxasına əyləşməyin” - Yol polisindən sürücülərə müraciət
-
Abbaszadə BDU-da kadr dəyişikliyinə başladı - Nərmin Heydərli vəzifəsindən azad edilidi
-
Tikinti sektorunda geriləmə - Mənzil bazarını nə gözləyir?
-
Məhkəmə-Hüquq Şurasının iclası keçirilib - Nələr müzakirə olunub?
-
“Böyük bosslar dünyanın taleyini həll edə bilməz” - Zelenski
-
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı - Polis saxladı
-
Narkotik asılılığı olan vəkil Kəngərli tanışlarına da satırmış - DİN görüntülərini yaydı - Video
-
Beyləqanda aqrar sahənin inkişafı ilə bağlı növbəti monitorinq keçirildi - Fotolar
-
İsa Qəmbərin Almaniyaya səfərinə icazə verilmədi - Hava limanından geri qaytarıldı
-
“Azərbaycanı daimi mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik“ - To Lam
-
Ən çox qazanan türkiyəli futbolçular açıqlandı - SİYAHI
-
İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - Fotolar
-
Azərbaycanda maşınlar ucuzlaşacaq - Yanvarın 1-dən...
-
Məni öldürmək istəyirlərsə, demək, İranın vəziyyəti həqiqətən pisdir - Bessent
-
Badamdarda sürüşmə, evin həyəti ikiyə ayrıldı - VİDEO
-
Azərbaycan və NATO rəsmiləri görüşdü - Nələr müzakirə olundu?
-
“Moskvaya getməkdən imtina etməməliyik” - Müdafiə nazirindən gözlənilməz açıqlama
-
Qan təzyiqi dərmanları tibbi sığorta ilə qarşılanacaq - VİDEO
-
Avtomobil almaq istəyənlərə əlavə xərc: Gömrük rüsumu bazara necə təsir edir?
-
Yollarda görünüş məsafəsi məhdudlaşacaq - Sürücülərin NƏZƏRİNƏ!
-
Zabrat qəsəbəsində səki keçilməz vəziyyətdədir - VİDEO
-
Prezidentlər Birgə Bəyanat qəbul etdilər - FOTOLAR
-
“Hazır olun, son döyüşə giririk” - SEPAH-dan sərt xəbərdarlıq
-
Azərbaycan Prezidentinin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi oldu - VİDEO
-
Yeni Azərbaycan Partiyası – zəngin və şərəfli Zəfər yoludur
-
Müstəqil Azərbaycan dövlətinin gələcək həyatının və fəaliyyətinin əsasını təşkil edən Yeni Azərbaycan Partiyası
-
“Tünzalə keçmişini unudandır“ - Elza Seyidcahan
-
“Şərur İnşaat“ın binasında lift problemi: Pul verməyən sakinlər liftə buraxılmır
-
Aİ-nin yeddi illik büdcəsi 40 milyard avro azaldıla bilər - “Politico”
-
Pambıq yığımı kəskin azaldı: Məhsulun üçdə biri hələ də sahələrdədir
-
Şimali Kiprdə saxlanılan 3 azərbaycanlıya qarşı ittiham ağırlaşdırıldı - TƏFƏRRÜAT
-
“Bu yarışda qalib gələn hər şeyə sahib olacaq“ - Tramp
-
Abşeronda ağaclar kəsilir, kanalizasiya küçəyə axır - İcra Hakimiyyətindən ŞİKAYƏT
-
Hansı rayonlarda qoyun və keçilərin sayı nə qədər artıb? - SİYAHI
-
Yeni Azərbaycan Partiyası ölkənin ən böyük və nüfuzlu siyasi təşkilatıdır
-
Milyonlar xərclənib, amma biri də işləmir: Bakıda elektromobil sahiblərinin “rozetka” dərdi
-
Paytaxtın bu ərazisində mənzil qiymətləri əl yandırır - 2 MİLYON MANAT!
-
Hansı rayonlarda insanlar kafe-restoranlarda nə qədər pul xərcləyib? - Tam siyahı
-
Bazarda qiymətlər “əl yandırır”: soğan 3 dəfə, xiyar isə 2 dəfə bahalaşdı
-
“Aqrar Sığorta” 9 aylıq maliyyə göstəricilərini gizlədir - İLGİNC
-
Putin səhvən Polşaya dronlar və bir neçə raket göndərib - Tramp
-
Dərmanlar da icbari tibbi sığortaya daxil edilir - Kimlər faydalanacaq?
-
Azərbaycanda ən yüksək və ən aşağı pensiya hansı rayonlarda verilir? - Siyahı
-
Prezidentin Vyetnama səfərindən görüntülər paylaşıldı - VİDEO
-
Bakıda kişi siqaretə görə arvad-uşağını döydü - TƏFƏRRÜAT
-
İŞİD-ə qoşulan azərbaycanlılar mağara düşərgəsində ələ keçirildi - DTX-dən xüsusi əməliyyat
-
Avropanın ən borclu ölkələri açıqlanıb - Yunanıstan və İtaliya liderdir
-
Bakıda və rayonlarda yağış intensivləşəcək - Xəbərdarlıq
-
Yeni marşrut xətti açılır - 4 avtobus 15 dəqiqə intervalla işləyəcək
-
AAYDA-nın sədri deputatın zənglərinə cavab vermir - “İki aydan çoxdur ki...“
-
Əhalinin sayı artdı, doğum və nikah göstəriciləri gerilədi - STATİSTİKA
-
İcra başçısının şikayəti təmin edildi – Kəndli cərimələndi
-
Milyonluq borc mübahisəsi: “TVM İnşaat“ın hesabları donduruldu
-
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank 3 günlük məzənnəni açıqladı
-
Adəm Məmmədova yenidən cinayət işi açıldı - Nədə ttiham olunur?
-
“Nar ağaclarını kəsib yerində restoran tikirlər” - VİDEO
-
Xaricdən Azərbaycana tonlarla heyvan qaraciyəri gətirilib - Kiloqramı 3,9 manata
-
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO
-
Baş prokuror Binəqədidə vətəndaş qəbulu keçirdi - FOTO
-
Evə başqa bir qadını gətirən atasını döyərək qabırğalarını sındırıb - TƏFƏRRÜAT
-
Nərimanov icra hakimiyyəti parkın ərazisini “MADO” restoranına satıb? - VİDEO/FOTO
-
“İS.M.M“ MMC daha bir tender qazandı - Bərdədən sonra Şabrandan 445 min manatlıq sifariş
-
Azərbaycanda tarixi abidələrin siyahısı dəyişdirildi - Yeni abidələr əlavə olundu
-
Məşhur şirkətin Bakıdakı otelinin yerləşdiyi bina 2,4 milyona hərraca çıxarıldı - Fotolar
-
Prezident Vyetnam Milli Assambleyasının sədri ilə sədri ilə görüşüb - Fotolar
-
AMEA-nın strukturunda dəyişiklik edildi - Elmi müəssisələrin sayı artırılır
-
Orxan Kəngərli ilə birlikdə aptek müdiri də tutuldu - Nədə ittiham olunur?
-
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı iki milyonluq qalmaqal - Prokurorluq araşdıracaq
-
Maliyyə Nazirliyində yeni təyinat - Soltanov direktor oldu
-
ABŞ rəsmisi Qayanaya Essequibonun bir hissəsini Venesuelaya verməyi təklif edib - Reuters
-
Prezident Vyetnamın Baş naziri ilə görüşdü - FOTOLAR
-
Nar ixracına məhdudiyyət qoyula bilər - AQTA-dan xəbərdarlıq
-
“Böyük vədlərlə başlamaq istəməzdim“ - Məleykə Abbaszadədən rektor kimi ilk açıqlama
-
YAP – dünənin, bu günün və sabahın partiyasıdır
-
Milyonlarla manatlıq tenderlər qazanan şirkət fəaliyyətini dondurdu - TƏFƏRRÜAT
-
Sabirabadda 17 yaşlı oğlan yeniyetmə qızı qaçırdı - Axtarış aparılır
-
Beyləqanda Ədliyyə işçilərinin peşə bayramı qeyd olundu - Fotolar
-
Media qurumlarına xəbərdarlıq: Saxta göstəricilərə görə maliyyə dayandırılacaq
-
Azərbaycan Prezidentinin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində - Fotolar
-
Bakıda həkimin cangüdəni ilə sürücüsü dava saldı: biri bıçaqlandı
TOP 10
ARXİV






