![]() |
|
![](https://azfakt.com/photos/96972.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/c4fcc13f-2ac4-41a1-8164-2d1bc23c8dc0.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/23180.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/282112.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/798367.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/2221648.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/a2a6e587-7499-4cb7-aed6-e39b6fe7fb42.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/7331944.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/32116.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/572101.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/317123.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/82795.jpg)
![](https://azfakt.com/photos/7744.jpeg)
![](https://azfakt.com/photos/937755.jpg)
Türkmənçay müqaviləsinin bağlandığı şəhər - ARAŞDIRMA
Tarix 13.11.23, 20:59 |
|
![bitmap-img6](https://azfakt.com/photos/4399750.jpg)
“Güney Azərbaycanı tanı” layihəsi çərçivəsində Məhəmməd Rəhmanifər Miyana şəhəri barədə araşdırma aparılıb.
APA-nın mövzu ilə bağlı məqaləsini təqdim edirik:
Miyana Şərqi Azərbaycan əyalətinin şəhərlərindən biridir. Şəhər əyalətin mərkəzi sayılan Təbrizdən 175 kilometr aralıdadır. Miyana şəhəri Miyana rayonunun (şəhristan) mərkəzində yerləşir və bu rayonda yerləşən Açaçı, Ağ Kənd, Türk (Tərk), Türkmənçay, Gərmə, Üç Təpə, Qızıl Özən, Kəndivan kimi daha kiçik şəhərlər və qəsəbələrlə əhatə olunub.
Bu adların içində Türkmənçay adı Azərbaycanımızın həm quzeyində, həm də güneyində daha çox diqqət çəkə bilər. 1828-ci ildə Azərbaycanın taleyini dəyişdirən və onu ikiyə bölən Türkmənçay müqaviləsi Miyana rayonunun Türkmənçay adlı qəsəbəsində bağlanıb. Bu kədərli müqavilənin bağlandığı tarixi bina bu gün yerlə bir olub. Amma həmin qəsəbədə bir küçənin Abbas Mirzənin şərəfinə adlandırılması diqqət çəkir.
(Türkmənçay müqaviləsinin bağlandığı yer. Hazırda bu binadan heç bir iz qalmayıb.)
2017-ci ilin siyahıyaalınmasına əsasən, Miyana rayonunun əhalisi 182 848 nəfərə bərabərdir. Şəhər əhalisinin böyük əksəriyyəti Azərbaycan türkcəsində danışır. Onların əksəriyyəti müsəlman şiələrdir, azlıq isə sünnidir.
Miyana adının kökü haqqında
Miyana şəhəri şimaldan və cənubdan Bozquş və Qaflantı (Qaflanların yaşadığı yer) dağ silsilələri ilə əhatə olunub. Yaxud bölgədə axan çayların adlarına baxdığımızda (Qızıl Özən, Quru çay, Gərmə çay, Bulanlıq çay, Aydoğmuş çay, Türkmən çay, Acı çay və sair) türk adları ilə rastlaşırıq.
Miyana şəhərinin tarixi haqqında
Şəhərdə tapılan bəzi tarixi abidələrin, o cümlədən bir dağ keçisi heykəlinin yaşının 7 min il olduğu təxmin edilir. Lakin hərtərəfli tarixi araşdırmalar və arxeoloji qazıntılar aparılmadığından şəhərin qədim tarixindən danışmaq asan deyil. Orada qədim Urartu, Midiya və digər sivilizasiyalarla bağlı dəlillərə rast gəlmək olar.
Müsəlman səyyahlar və coğrafiyaçılar bu şəhəri ümumiyyətlə kiçik, lakin abad və məhsuldar şəhər kimi təqdim ediblər. Eyni baxışı daha sonrakı əsrlərdə qərbli səyyahlar və diplomatların yazılarında da görmək mümkündür.
Miyananın tarixi və görməli yerləri
Qız körpüsü
Bu tarixi-bədii körpü Zəncan-Miyana marşrutu üzrə Qızıl Özən çayı üzərində tikilib. Körpünün tikilmə tarixi dəqiq məlum deyil. Arxeoloqlar tikilinin bünövrəsinin İslamdan əvvəlki dövrə aid olduğunu düşünürlər. Lakin abidə xüsusiyyətlərinə və memarlığına görə, 13-cü əsrə aid edilir. Ancaq, körpünün orta bünövrəsinə quraşdırılmış mərmər kitabəyə görə bu körpü XV əsrdə Səfəvilər dövründə təmir olunub.
Ürəyində Azərbaycanın keşməkeşli tarixini əks etdirən bu körpü tarix boyu bir neçə dəfə zədələndikdən sonra təmir olunaraq xalqın istifadəsi üçün yenilənib, o cümlədən Türk Qacarlar sülaləsinin banisi Ağa Məhəmməd xan Qacarın dövründə təmir edilib. Ancaq, 1946-cı ildə körpünün bağrına vurulan yara bir daha sağalmadı!
1946-cı ildə Tehran ordusu Azərbaycan Milli Hökumətini məhv etmək üçün hücuma keçən zaman fədai əsgərlər Tehran ordusunun irəliləməsinin yavaşlatmaq və Qaflantı dağlarında öz mövqelərini möhkəmləndirmək məqsədi ilə bu körpünü partlatmağa məcbur qalırlar. Hələ də Güney Azərbaycan türkləri Azərbaycan Milli Hökumətinin qurucu lideri Seyid Cəfər Pişəvərini bir milli mənəvi lider kimi yad edirlər. O, bir illik dövr Güney Azərbaycan türklərinin dilinin, tarixinin, mədəniyyətinin, varlığının dövlət səviyyəsində qorunduğu və yaşandığı bir il idi.
(Seyid Cəfər Pişəvəri, Azərbaycan Milli Hökumətinin qurucusu və Baş naziri)
Miyana xalqı da Güney Azərbaycanın bir çox bölgələrində yaşamaqda olan xalq kimi Azərbaycan Milli Hökumətinin quruluşunda və həyat sürməsində çox böyük rol oynamışdı. Beləliklə, Qız körpüsünün bağrındakı bu dərin yara bütün Güney Azərbaycan türklərinin bağrındakı yaranı təmsil etməkdədir. Bu baxımdan bu dağılmış körpü Güney Azərbaycandakı körpülərin hamısından fərqli və hamısından daha funksional bir körpü sayılır. Bu körpü istifadə olunmaz bir hala gəlmiş kimi görünsə də, Güney Azərbaycan türklərinin ruhuna işləyir! Tam da Araz çayının üzərindəki tarixi Xudafərin körpüsü kimi!
Qız qalası
Qız körpüsündən 2 km aralıda, dağın üstündə inşa edilmiş Qız qalası strateji hərbi qala kimi kərpicdən tikilib. Bu qala üç hissədən ibarətdir, komanda qərargahı üçüncü mərtəbədə yerləşir. Çox güman ki, Qız qalası da Qız körpüsü kimi 13-cü əsrdə tikilib. Bəzilərinə görə, qalanın bünövrəsi islamdan qabaq qoyulub. Bu qalanın hündür və keçilməz divarının ucalığı 3 metr olan iki girişi var və girişlərdən birinin üstündə daş kitabə quraşdırılıb. Lakin təbii hadisələr nəticəsində yaranan aşınmaya görə sözügedən yazı oxunmur.
(Qız qalasının qorunması üçün heç bir tədbir görülməyib)
Qala elə tikilib ki, az qala üç tərəfdən təbii qayalarla əhatə olunub. Qalanın içində su anbarları, eləcə su quyuları var. Bu qala Şah Abbas Səfəvinin dövründə dağıdılıb ki, bunun səbəbi həmin dövrdə Azərbaycan türklərinin Səfəvilərin siyasətinə qarşı çıxması hesab olunur. Qeyd etmək lazımdır ki, Şah Abbas Səfəvinin paytaxtı Azərbaycandan İsfahana köçürməsi, erməniləri, gürcüləri və farsları sarayda işə alaraq qızılbaş türklərini saraydan uzaqlaşdırması azərbaycanlıları çox acıqlandırmışdı.
Daş qala
Zaman-zaman düşmənlərin hücumuna məruz qalan Azərbaycanımız qalalar yurdu sayılır. Şəhərlərimiz strateji yerləşmə baxımından daha çox əhəmiyyət kəsb etdiyi zaman qalaların sayı o ərazidə daha çox olub. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, Miyana şəhərinin yerləşdiyi bölgə keçilməz dağlarına və çaylarına görə Azərbaycanın strateji ərazilərindən biri hesab olunur. Məhz buna görə bu bölgədə tarixi qalaların da sayı çoxdur.
(Daş qala)
Daş qala da Qız qalası kimi Qızıl Özən çayının vadisindən bir qədər aralıda yerləşir. Dərin dərələr və ətrafdakı iri qayalar bu tikilini alınmaz qalaya çevirib. Qalanın bütün ərazisi möhkəm qaya üzərində yerləşir və ona çatmağın yeganə yolu divarın kənarında qayalı bir hissəsinin oyulması ilə yaradılmış pilləkəndir.
Azərbaycanı öz bağrında yaşadan Miyana
Qeyd etdiyimiz kimi bu şəhər tarixən Azərbaycan şəhəri olub və şəhərin ətrafındakı yerlər, dağlar, çaylar, tikintilər, kəndlər və qəsəbələrin təxminən hamısının adı türkcə olub. Şəhərdə yaşayanlar məzhəb baxımından şiə və sünni olsalar da, onları birləşdirən amil Azərbaycan türkü olmalarıdır.
Bu gün Miyana xalqının bəlli bir kəsimi, özəlliklə də gəncləri azərbaycanlı bir türk olduqlarını unutmurlar. Bu gün Miyana gəncləri Güney Azərbaycan gəncliyinin bir parçası olaraq öz dilini, tarixini və mədəniyyətini qorumaq və yaşatmaq üçün çalışırlar. Əminliklə demək olar ki, Güney Azərbaycanın gənc nəsli bu torpağın son əsrlərdə ən oyaq və ən şüurlu nəslidir.
Miyanada Azərbaycan və türk ruhunu yaşadan sadəcə dil və kimlik məsələsi deyil, Azərbaycan türklərinə aid dəblərin və ənənələrin qorunub saxlanılmasıdır. Bu insanlar hələ də toylarında, yaslarında, xoş günlərində, kədərli günlərində, bayram dəblərində Azərbaycan türkü olduqlarını aydın şəkildə göstərirlər.
Xəbərin oxunma sayı : 739
Maraqlı
Xəbərlər
-
Azərbaycanlı aktrisanın yarıçılpaq görüntüsü müzakirələrə səbəb oldu - VİDEO
-
“Plan onlara təqdim olunacaq” - Zelenski münaqişənin həllindən danışdı
-
Deputat Hicran Hüseynova və bacısı Fransada dəniz sahilində 5 milyon avroluq villanı sökdürdü - FOTOLAR
-
“Attestatla qəbul“ tələsinə düşənlər: Kimdir günahkar?
-
“Telegram“ Ukraynanın milli təhlükəsizliyinə real təhlükə yaradır“ - Kiril Budanov
-
Ətin qiyməti qalxdı - 20 manat (VİDEO)
-
Həmin parkinq qanunsuz imiş - Rəsmi açıqlama
-
“Trampın seçilməsi heç nəyi dəyişməyəcək“ - Medvedev
-
Antiterror əməliyyatının yeni detalları açıqlandı - Neçə separatçı məhv edilib?
-
Makronun istefasını tələb edirlər - Fransız xalqı küçələrdə
-
Pis qoxu və üfunət... - Abşeronda kanalizasiya problemi (VİDEO)
-
General-mayora Müdafiə Nazirliyində vəzifə verilib - Maddi-Texniki Təminat Baş İdarəsinin rəisi
-
Bakıda tanışı ilə narkotik satan qız tutuldu - FOTO
-
“Putin yaxın gələcəkdə heç bir xarici səfər planlaşdırmır“ - Peskov
-
“Telegram“ bu funksiyaları ləvğ etdi - Fırıldaqçılar istifadə edirdi
-
Prezident hərbi qulluqçularla bağlı fərman imzaladı - Bu hərbçilərə maliyyə dəstəyi göstəriləcək
-
“Flaqman” südlü sosisin içərisindən zibil çıxdı - VİDEO
-
Hazırda Azərbaycanda kütləvi yayılan yeni virus nədir? - Açıqlama
-
Arvadını təhdid edən kişi həbs edildi - 15 sutkalıq
-
Ədliyyə Nazirliyinin Əsasnaməsində dəyişiklik edildi – Fərman
-
Bakıxanovda obyekt tikintisində işçilərin təhlükəsizlik qaydalarına əməl edilmir? - FOTOLAR
-
Mehriban Əliyeva Orxan Aslanovu təbrik etdi - FOTO
-
Kapadokiya - Türkiyənin nağıl dünyası və tarixi incisi - FOTO
-
Azərbaycanda pensiyaçıların sayı niyə gün-gündən azalır? - AÇIQLAMA
-
Skuterlə qayda pozanlar cərimələnirlər? - BDYPİ-dən açıqlama
-
İntiqam Məmmədov sahibkarların qanuni ticarət fəaliyyətini ələ keçirmək istəyir? - AÇIQLAMA
-
Daha bir idmançımız Paralimpiya çempionu oldu – Fotolar
-
17 manatlıq yağ 24 manat oldu - Kəskin BAHALAŞMA
-
Mehriban Əliyeva Lamiyə Vəliyevanı təbrik etdi - FOTO
-
Vilayət Eyvazov TDT ölkələrinin DİN rəhbərlərinin iclasında iştirak etdi - FOTO
-
KTMT təlimləri başladı - Ermənistan iştirak etmir
-
“Sabunçu Sənaye İstehsal”ın 1,1 milyon manatlıq səhmləri dövriyyədən çıxarılıb - SƏBƏB
-
Paris-2024: Lamiyə Vəliyeva növbəti medalını qazanıb
-
Hadisenin iddialı qırmızı xalı tərzi - Fotolar
-
Məhkəmə Trampın hökmünü yenidən təxirə salıb – Seçkilərindən sonraya qaldı
-
Bakıda evdə partlayış – Xəsarət alan var + Video
-
Hamı Bakının bu qəsəbəsindən torpaq alır – Səbəbi bu imiş
-
Rus ordusunun son sutkadakı itkiləri açıqlandı - SİYAHI
-
Zakir Həsənovla Hikmət Mirzəyev şərti sərhəddəki bölmələrdə - Fotolar
-
Bakıda bəzi yollarda hərəkət istiqaməti dəyişdiriləcək - Xəbərdarlıq
-
Şuşaya daha 27 ailə qayıtdı – Fotolar
-
Macarıstan Ukraynaya silah tədarük etməyib və etməyəcək - Siyarto
-
“28 May”dakı təmir nə vaxt yekunlaşacaq? - Video
-
Alimentdən yayınanların diqqətinə! - Video
-
Son zamanlar dəb olan yenilik: Göz rəngi əməliyyatı edənlər şəxsiyyət vəsiqəsini dəyişməlidirlər?
-
Günay gəlinlik geyindi: “Sevdiyim adamla...“
-
Dövlətin ayırdığı milyonlar: Gələcəyə yatırım, yoxsa transfer büdcəsi?
-
Bank kartlarımızdan pullar necə oğurlanır? - Qorunma yolları
-
Azərbaycanda toyuq ətinin qiyməti bahalaşdı - VİDEO
-
Çindən Azərbaycana avtomobil gətirən şirkətlər Rusiya sərhəddindən niyə buraxılmır? - VİDEO
-
Zelenski və Putin görüşməlidir - Orban
-
Bioloji aktiv qida məhsullarında uyğunsuzluqlar aşkarlandı - RƏSMİ
-
Amfibiya İzmir-Urla istiqamətindəki meşə yanğını ilə mübarizəyə cəlb olundu - VİDEO
-
“Harrisin kampaniya büdcəsi avqust ayında 361 milyon dollar artıb” – “Reuters”
-
Şəhid Elyar Mirzəyevin doğum günü qeyd olunub - FOTOLAR
-
Müdafiə Nazirliyi antiterror əməliyyatından görüntülər yaydı - VİDEO
-
Bakı merinin xidməti maşını sürücülərin yolunu kəsdi və... - VİDEO
-
Bu gün instaqramda kimlər nələr paylaşdı? - FOTOLAR
-
Avtomobillərin texniki baxışı zamanı qanunsuz hallar üzə çıxdı - Video
-
“Fələstin məsələsində Misiri tək qoymamalıyıq“ - Hakan Fidan
-
Şuşada 32 ildən sonra ilk toy - FOTOLAR
-
Tərəvəzlər əl yandırır: Ucuzıaşmaya ümid etməməliyik
-
“Abzas Media” işi ilə bağlı saxlanılan şəxslərin həbs müddəti uzadılıb - TƏFƏRRÜAT
-
FAB boyaları haqqında protokol yazılıb – İşə məhkəmədə baxılacaq
-
“Rusiya-Ukrayna münaqişəsinin həllində iştirak etməyə hazırıq” – İlham Əliyev
-
Gömrük Komitəsinin daha bir vəzifəli şəxsi həbs olundu - Baş Prokurorluğun məlumatı
-
Azərbaycanda ilginc dələduzluq: 11 boçka yağ, 250 manat pul...
-
Dollar neçəyə olacaq? – 3 günlük rəsmi məzənnə açıqlandı
-
AŞPA üzvlərinin səfərinə qoyulan qadağa nə vaxt ləğv ediləcək? - Prezident açıqladı
-
“Uşaqlıqda itlərlə futbol oynayırdım” - Lamin Yamal
-
Oksford Məktəbinin binası yenidən satışa çıxarıldı - 2,5 milyonluq endirim
-
Prezident İtaliyada Beynəlxalq Çernobbio Forumunda - VİDEO
-
Bayden Ukraynaya 250 milyon dollarlıq silah göndərəck – Nazir açıqladı
-
Əli İnsanovun üzərindən məhkumluq götürüldü - Məhkəmə iclası
-
Prezidentlə xanımının İtaliyaya səfəri başa çatdı - Fotolar
-
Məcnun Məmmədov Goranboyda vətəndaşları qəbul etdi - Fotolar
-
“Övladım üçün imkanlı şəxslərdən yardım istəyirəm” – 5 yaşlı Yağmurun köməyə ehtiyacı var
-
“Sülh müqaviləsinin mətninin təqribən 80 faizi artıq razılaşdırılıb” - İlham Əliyev
-
“Bu il məktəbli forması alanların sayı azalıb...“ - VİDEO
-
“Kurskdakı əməliyyatlarda Rusiyanın 6 min hərbçisi ölüb və yaralanıb“ - Zelenski
-
Hesablama Palatasının BDU-da aşkarladığı nöqsanlar açıqlanıb - TƏFƏRRÜAT
-
Avropada bu xalqlar yox olacaq - “Demoqrafik çöküş qaçılmazdır“
-
Bakıda 29, bölgələrdə 33 dərəcə isti olacaq - Sabahın havası
-
Oqtay Əsədov Azərbaycandan gedib? - Telefon nömrələrini də dəyişib
-
Elmi Tədqiqatların Əlaqələndirilməsi Şurası yaradılıb, sədr seçilib - SİYAHI
-
“Azərbaycan və İtaliya uzun illərdir strateji tərəfdaş olaraq fəaliyyət göstərir“ - İlham Əliyev
-
Çin Əfqanıstan iqtisadiyyatını da ələ keçirir - Böyük investisyalar yatırır
-
“Bədənimi bu 10 ilin içində çox israf etmişəm” - Renka
-
Prezident İtaliyada sessiyada çıxış etdi - VİDEO
-
Zakir Həsənov və Hikmət Mirzəyev şərti sərhəddə olublar - Bölmələrə tapşırıqlar verilib
-
Qiymət qalxır, sürət düşür - Azərbaycanda internet “möcüzəsi”
-
Rus ordusunun son sutkadakı itkiləri açıqlanıb - SİYAHI
-
Sabiq məmurun oğlu azadlığa buraxıldı - FOTO
-
Vilayət Eyvazov Qırğızıstana gedib - TDT-yə üzv dövlətlərin nazirləri bir arda (FOTO)
-
“Optimal”ın 17 minlik əşyalarını mənimsəyən qadına elektron qolbaq taxıldı - TƏFƏRRÜAT
-
Toy etmək istəyənlərin nəzərinə! - Qiymətlər qaldırıldı
-
Dalğanın hündürlüyü 3.6 metrə çatıb - Faktiki hava
-
“Qəzzada atəşkəs HƏMAS-dan asılı olduğu kimi İsraildən də asılıdır“ - Blinken
-
Rusiya Ukrayna ilə nizamlanmaya dair “İstanbul prinsipləri”nə qayıtmağa hazırdır - Lavrov
-
“İsrailin fələstinliləri ölkəmizə deportasiya etmək cəhdi müharibə elanıdır“ - İordaniya XİN
-
Tramp Maska bu vəzifəni verəcək - “Reuters”
-
Bu yollarda tıxac var – Siyahı
-
“iPhone 16” gəlir - Hansı özəllikləri olacaq?
-
Bu gün instaqramda diqqət çəkənlər - FOTOLAR
-
Restoranlar qiymətləri artırdılar - VİDEO
-
Tərəvəz bazarında bahalaşma - VİDEO
-
Mehriban Əliyeva İtaliyadan paylaşım etdi - FOTO
-
Qəzzada atəşkəslə bağlı danışıqlar dayanıb - Ağ Ev
-
UEFA Millətlər Liqası: Azərbaycan yığması İsveçə məğlub olub
-
Azərbaycanda körpələr arasında ölüm hallarının sayı artıb - VİDEO
-
“Bu gündən sonra daxil olmuş müraciətlərə baxılmayacaq“ - MSK sədri
-
Sakinlərin nəzərinə: Sabah bəzi ərazilərdə qaz olmayacaq
-
2-3 dəfə baha təklif olunan mənzillər - Günlük kirayənin hansı riskləri var?
-
“Ukrayna Kursk əməliyyatı zamanı çox şey əldə etdi” – Stoltenberq
-
“Bizdə müraciətlərin araşdırılması prosesi şəffafdır” – MSK sədri
-
“Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportunun adından saxta məlumatlar yayılır” – Açıqlama
-
Azərbaycanda valideyn himayəsindən məhrum uşaqların sayı sürətlə artır – Statistika
-
İlham Əliyev Ciorcia Meloni ilə görüşdü - Fotolar
-
Binəqədidəki partlayışla bağlı MƏHKƏMƏ - Toğrul Rzayev qohumunun tapşırıqlarını icra edib
-
“Regionda sərhədlərin dəyişdirilməsi bizim üçün qırmızı xətdir“ - İran XİN rəhbəri
TOP 10
ARXİV